Seguru asko ikusi duzue Lmentala ez dela zuen postontzira heldu joan den uztailetik, eta horrela izan da batera gertatu direlako hainbat gauza: erredakzio buruaren erretiroa, uda heltzea, eta nola ez, COVID-19aren etorrera ere.

Izan ere, gauza askoren falta sentitu dugu eta sentituko dugu hilotan, hala nola kopako finala, Bilboko jaiak (eta toki guztietakoak), eta seguruenik errege-kabalgata ere. COVID-ak BOMSeko profesionalentzat garrantzitsuak diren beste ekitaldi batzuk ere zapuztu ditu: urteroko jardunaldiak (Sarearenak, eta “Elkarrekin Ikasten”), eta BOMSeko X. urteurrena ospatzeko prestatzen ari ginen ekitaldiak ere.
Dena dela, zailtasunak zailtasun, gauza bati eutsi diogu, gure pazienteen arretari, hain zuzen ere. Horren erakusle dira buletin honetan laburbildu ditugun azken hilabeteetako asistentzia-datuak.

Esan bezala, hemen gaude berriro; gaurgero, bi hilean behin, eta aldaketa batzuk eginda ohiko ataletan, baina betiko formatuarekin oraingoz. Espero dugu, orain arte bezala, zuen laguntza izatea, eta, gure aldetik, eustea Lmentalaren 8 urteetan eta 88 zenbakietan lantaldeak (Oscar buru izan duena) lortutako mailari. Bada, abenduan sartuta gaudenez, eta otsailera arte ez garenez itzuliko, Gabon zoriontsuak izan.

J.U.

Badirudi gauza guztietara ohitzen garela (maskaretara barne), eta oso denbora luzea igaro dela martxoan korapilo honetan sartu ginenetik. Kontua da ordudanik, erronka izugarri handiei egin diegula aurre, hala eremu pertsonalean nola profesionalean. Hala ere, esan dezakegu, sasi guztien gainetik, arreta eman diegula gure pazienteei, eta zentroetako jarduera ere arin berreskuratu dugula.

2020ko martxotik irailera, 44.000 paziente ezberdin artatu ditugu, 200.000 kontsulta egin ditugu eta baita 130.000 proba ere. TAK taldeek 3.700 etxeko bisita egin dizkiete pazienteei, hau da, 2019an baino 500 gehiago. Epe horretan 120.000 kontsulta egin ditugu telefonoz, eta horrek esan nahi du boskoiztu egin direla 2019ko denbora-tarte berean egindakoak.

Bitarte honetan, Bizkaiko Sareko profesional asistentzialek eta asistentziaz kanpokoek lan eskerga egin behar izan dute, malgutasunez, arlo komunitarioan zein ospitaleetan. Horren adibide garbia da ohe gehiago jarri genituela Bermeoko Ospitalean, Galdakaoko paziente akutuetako unitatearen itxierari erantzuteko, eta bestetik, Zamudioko Ospitalean, Gurutzeta aldeko paziente akutuak ospitaleratu ahal izateko.

Aurrekoaz gain, ez dugu ahaztu behar di-da batean zabaldu genuela COVIDeko pazienteentzako unitatea Zaldibarko ospitalean, Galdakao-Barrualde ESIari laguntza emate aldera, eta beste alde batetik, arreta eman zietela adikzioetako lantaldeek eta etxerik gabeko TAK taldeak kiroldegietan eta bestelako instalazioetan konfinatuta egon ziren pertsonei.

Oraindik dirau ziurtasun gabeko egoera zail honek, baina zalantzarik ez dago orain dela hilabete batzuk baino hobeto gaudela prestaturik, eta, ondorioz, espero dugu 2021a izan dadila, ez normaltasun berriaren urtea, baizik eta normaltasunaren urtea, besterik gabe.

J.U.

2020ko urriaren 5ean hasi genuen gripearen aurkako kanpaina, ahal denik eta profesional gehieni txertoa jartzeko asmoz, goiburu honen pean: “aurten inoiz baino gehiago, gripetik aldendu!

Izan ere, profesionalak babestu nahi ditugu gripetik, behin ikusita SARS-CoV-2 koronabirus berriak ekarri digun ziurtasun eza, zeren, gaur egun, txertatzea baita gaixotasuna prebenitzeko biderik onena; baina, ez ditugu ahaztu behar beste prebentzio-neurri batzuk, hala nola maskara behar bezala eramatea, segurtasun-distantzia gordetzea eta eskuak garbitzea.

(POU) Prebentzioko Oinarrizko Unitateko erizaintzako profesionalek txertoak ipini ditugu, bai ospitaleetan (Zamudio, Zaldibar eta Bermeo), bai egoitzan, baldin eta aurretiazko hitzordua eskatu bada, eta baita arlo komunitarioko osasun-zentroetan ere, beroietara egindako bisitetan.

2020ko kanpainako 8 aste hauetan 569 dosi eman ditugu, iaz baino 276 gehiago. Izan ere, 2019an, epe berean, 293 dosi ipini genituen.

Eskerrak eman nahi dizkizuegu txertoa hartzeagatik, eta hura jartzeko ezarri ditugun neurriak betetzeagatik.
Osakidetzak adierazitakoaren arabera, txertaketa-kanpaina 2020ko abenduaren 12an bukatuko da; halatan, txertatzea nahi duten langileek oraindik dute astirik POUrekin harremanetan jartzeko.

BOMSeko Prebentzioko Oinarrizko Unitatea

Eguneko ospitalea asistentzia arloko baliabide bat da, arreta intentsiboa ematen diena, denbora mugatuan, nahasmendu psikiatriko larriak dituzten nerabeei. Oinarrizko baliabideetako bat da arlo komunitarioko osasun mentaleko arretan, eta bi helburu ditu; batetik, osasuna sustatzea, eta bestetik, lan terapeutikoa eta prebentziozkoa, buruko patologiak bigarren mailako kronizitaterantz bideratzeko.

Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareak 2016an jarri zuen abian Nerabeak Artatzeko Programa Intentsiboa, eta horrela, lehen urratsa eman zuen etorkizunean eguneko ospitalea egiteko. Aurreikusita zegoen 2020ko lehen seihilekoan zabaltzea, baina osasun-larrialdiaren ondorioz, atzeratu egin da.

Programan jardunean arituko dira psikiatra bat, psikologo bat eta erizain bat; gainera, urriaren bigarren hamabostalditik aurrera, talde terapeutikoa osatu da hiru gizarte-hezitzailerekin. Datozen hilabeteetan egokituko dira beharrezkoak diren lokalak.

2020. urtean 72 nerabe artatu ditugu, hainbat esku-hartzeren bitartez, baina beti lehentasuna emanda alderdi psikoterapeutikoari, talde eta tailerren bidez, eta senideei egindako elkarrizketak baliatuz. Horiekin batera, aztertzen ari gara nerabeen arazo psikikoen ezaugarriak, gure arreta-eredua egokitze aldera. Halatan, pazienteei bisitak egiten dizkiegu euren etxeetan, eta koordinazioan aritzen gara hezkuntza- eta gizarte-erreferenteekin.

Fernando González Serrano

Azkenean hasi dira lanean BOMSeko egoiliar berriak irailaren 25ean: 3 BAME: Uxía López, Andrea López eta Alexander Bilbao; 2 BAPE: Ainhoa Fernández eta Irati Armentia, eta 3 BAEE: Oier Uriarte, Nerea Letamendia eta María Aldecoa. Aurten, izurritearen ondorioz, atzeratu da hasiera maiatzetik irailera. Errotazioa Zamudioko Ospitalean hasiko dute, beti bezala, eta laster ikusiko ditugu lanean BOMSeko zentroetan.

Irakaskuntzako Unitatean aldaketa gehiago egon dira hil hauetan: Beatriz Clos batu zitzaigun, BAPEen bigarren tutore gisa, Sonsoles Enjutorekin batera; Olaia Euba arituko da Estibaliz Gordo eta Maider Sanchez BAMEen tutoreen aldamenean, eta Eva Garnica igaro da ikasketaburu izatera, Oscar Martinezek erretiroa hartu eta gero. Begoña Moralesek eta Izaskun Erañak BAEEen tutore izaten jarraituko dute, eta Yolanda Rodriguezek, idazkari

Eva María Garnica de Cos

Osasun Sailak, 2020ko Ikerkuntzako eta Berrikuntzako Estrategiaren bitartez, elkarlana areagotu nahi du “enpresekin eta eragile zientifiko eta teknologikoekin”, osasun-sistema erreferentziazko kide izateraino.

BOMSeko Ikerkuntzako Unitateak profil bat sortu du LinkedIn sare sozialean, profesionalak eta enpresak elkarrekin harremanetan jartzeko asmoz. Komunikabide horren bidez, edukiak zabalduko dituzte eta harremanak sortuko, ikerkuntza-proiektuak bultzatzeko osasun-sistematik kanpoko enpresa eta eragileekin.

Argitalpenak ikusteko interesik baduzue, animatu eta jarrai iezaguzue!

Conchi Moreno Calvete

Hainbat arrazoi direla eta, Zoom aplikazioa Osakidetzako bideokonferentzia eta bideokontsulta sistemarik zabalduena izatera heldu da.

Gaur egungo emergentzia-egoeran, agerikoak dira bideokonferentzia-sistemek dauzkaten abantailak. Ez dute lortu aurrez aurreko kontsultak ordeztea, baina telefono-bidezko kontsultak baino hobeak dira, eta gainera, aukera ematen dute maskararik gabe hitz egiteko. Egia da maskara ezinbestekoa dela, baina, halaber, zaildu egiten duela profesionalaren eta pazientearen arteko hitzez besteko komunikazioa.

Horrek ez du esan nahi buruz buruko kontsulta edo telefono-bidezkoa, besterik gabe, baztertu behar direnik, baizik eta tresna hori erabilgarri dugula haren beharra dugunetan. Areago, lanean ari gara bideokontsultaren aukera gehitzeko gure prestazio-zorroari, eta jarduera hori behar bezala erregistratzeko.

Etenik gabe dago zabalik aplikazioaren gaineko prestakuntza, eta nahikoa da mezu elektroniko bat bidaltzea helbide honetara: RSMB.ikastic@osakidetza.eus hura eskatzeko. Bete beharreko datuak hauek dira: interesdunaren NAN zenbakia, izen-abizenak, lantokia, lanbide-kategoria, eta prestakuntza jaso nahi den eguna eta ordua. Gutxi gorabehera, bi orduko saioa da, eta orain arte 62 profesionalek eman dute izena.

BOMSeko langile guztiek dute eskuragarri “Osakidetza.zoom.us” oinarrizko zerbitzua, baina, kontuan hartu behar da 40 minutuko denbora-muga daukala. Denbora-mugarik gabeko zerbitzua behar duenak baimena eska dezake RSMB.INFORMATICA@OSAKIDETZA.EUS helbidera, mezu elektroniko bat bidaliz. Bertan adieraziko ditu haren NAN zenbakia, izen-abizenak, lanbide-kategoria, lantokia, baimenaren epealdia (baldin eta gai kontu jakin baterako bada), eta lizentzia eskatzeko arrazoiak; lizentzia berezi hauek, beharrezkoak diren kasuetan bakarrik erabiltze aldera.

J.U

Errehabilitazio psikiatrikoaren sortzaileetako bat izan da Bill Anthony, eta baita errekuperazio mugimenduarena ere. Joan den uztailaren 15ean hil zen, 77 urte zituela, esklerosi anizkoitzaren ondorioz.

1979an Bostongo Unibertsitateko errehabilitazio Psikiatrikoko Zentroa sortu zuen, eta haren zuzendaria izan zen, harik eta 2011n erretiroa hartu zuen arte. 1992an, AEBetako presidenteak berak ofizialki aintzatetsi zion egindako lan bikaina, desgaitasuna duten pertsonen duintasuna, berdintasuna, independentzia eta lanerako eskubidea sustatzearen alde.

Bere garaiko iritzi zabalduenaren arabera, gaixotasun mental larria zuten pertsonek pronostiko iluna zuten, eta oso zail zuten lan egitea, sendi bat eratzea edo euren erabakiak hartzea norberaren bizimoduaren gainean. Anthonyk, aldiz, ikuspegi itxaropentsuago bat bultzatu zuen; batetik, gaixoak adoretu zituen euren bizi-helburuak ezartzeko, eta bestetik, sustatu zituen horretarako beharrezkoak ziren baliabideak.

1992an idatzi zuen artikulu batek eragin handia izan zuen. Bertan errehabilitazioaren oinarriak defendatzen zituen, susperraldiaren eta autonomiaren ikuspegitik, eta aholkuak eman zizkien politikari eta kudeatzaileei zerbitzu egokiak gara zitzaten, gaur egun oinarrizkotzat jotzen direnak, artatzen ditugun pertsonei ahalbidetzeko gizarte-harremanak izatea, eta komunitatean lan egitea, erakundeetako mundu artifizialetik urrun.

Goian bego.

J.U.

XX. mendearen hasieran sifilis gaixotasuna ia guztiz hilgarria zen, eta azken estadioetan, neurosifilisa deiturikoan, hunkigarriak ziren hil hurren zeuden gaixoek agertzen zituzten sintoma psikiatrikoak eta neurologikoak. Gainera, alkoholismoa gehitu behar zitzaien sintoma horiei, patologia hori oso ohikoa baitzen garaiko eroetxeetan.

Garai hartan uste zuten sukarrak hobetzen zuela neurosifilisaren eta beste gaixotasun psikiatriko batzuen klinika psikopatologikoa. Izan ere, 1917an, Vienako neuropsikiatriako katedradun Julius Wagner Jauregg-i bururatu zitzaion odol-transfusioa egitea malariak (paludismo) jotako pazienteengandik neurosifilisa zuten pazienteengana. Ederra izan zen ustekabea, zeren, hil egin beharrean, suspertzen ziren, baina arazoa zen teknika ez zela baliogarria izan erabili zen gainerako gaixotasun mentaletan.

Antza denez, ez zen lehena izan paziente psikotikoei malaria inokulatzen, eta ez dago batere garbi halakorik egin behar zenik neurosifilak jotako gaixoak sendatzeko. Dena den, historiara pasatu zen horregatik, eta baita lan sistematikoa egiteagatik ere arlo horretan. Gainera, Medikuntzako Nobel saria lortu zuen lehen neuropsikiatra izan zen.

Reda Rahmani, Juan Medrano eta Luis Pacheco

Agian da egin zen lehen rock-opera, 1969. urte urrun hartan, The Who taldea munduko rock-talderik ezagunena izateko bidean zegoela.

Tommy ume bat da, itsu, gor eta mutu geratu dena, haurtzaroan pairatu duen trauma baten ondorioz, eta ez du hobera egiten, batetik, gurasoen saiakerak, hura sendatzeko asmoz, ez direlako arrakastatsuak izan, eta, bestetik, bere lehengusu Kevinek eta Erniek torturatu, abusatu eta irain dutelako. Hala ere, Tommy masa-idolo izatera heldu da, trebetasun-izugarria duelako “pinballean” jolasten (petako-makinak, hain zuzen ere). Tommy, azkenean, sendatuko da, baina ez psikoterapiari edo pilulei esker.

1975ean Ken Russellek bertsio zinematografikoa zuzendu zuen, zeinetan Elton Jonek eta Tina Turnerrek, sasoi betean, Pinball Wizard-en eta Acid Queen-en paperak antzeztu zuten.

J.U.

Eva María Garnica de Cos, Juan Medrano Albéniz (J.Me.), Luis Pacheco Yáñez (L.P.), Reda Rahmani El Ouachekradi, Conchi Moreno Calvete, Unidad Básica de Prevención de la RSMB