... Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarean

Rober dut izena, eta nire esperientzia kontatuko dizuet, egin dudan bidea. Argirik gabeko lokatzetan du abiapuntua nire bidaiak, eta belardi batean helmuga, non eguzki-izpiek belarra eta loreak sortzen dituzten.

Hainbesteko minez gogaiturik, laguntza eskatu nuen, eta, hala, hainbat errehabilitazio-programatako profesionalen eskutik (Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarea, besteak beste), errekuperazio bideari ekin nion, eta gaur egun Txurdinagako Eguneko Ospitalean nago.

Gaur egun esan dezaket nire gorabeherak maneiatzen ditudala, egon badaudela, eta 10 urte igaro ondoren, zoriontsu sentitzen naizela bizirik egoteaz eta erronkak gainditzen jarraitzeaz, behin bide honi ekiten diozunean, ez baitu amaierarik.


Hau da modurik onena errekuperazio pertsonaleko prozesu bat irudikatzeko, hain zuzen ere, BOMSeko zerbitzuetako erabiltzaile baten testigantza. Miriam Ruizek (Terapeuta Okupazionala) egindako elkarrizketan, REE osatzen duten gai batzuetan oinarrituta (Errekuperaziorako ingurune mesedegarrien garapenaren neurria), Robertok azalduko digu bere ustez zein izan diren bere egoera gainditzeko gakoak.

Roberto Nalda eta Miriam Ruiz

Osakidetzako Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako I. Planaren esparruan, BOMSeko berdintasun-batzordea eratu da. Batzorde hori erakundeko profesionalek eta Mahai Sektorialean ordezkaritza duten gizarte-ordezkariek osatzen dute.

Batzorde horretako kideetako bat gure erakundeko berdintasun-erreferentea izango da. Gure kasuan, eta horretarako argitaratutako deialdiaren ondoren eta zuzendari gerentearen 673/2021 Ebazpenaren bidez, Ainara Berasaluce Martinez andrea, gizarte-lanaren arloan lan egiten duen lankidea, berdintasun-erreferente izendatzea onartu da.

Aurpegia jar diezaiogun Ainarak berak eman digu albiste honekin batera doan argazkia.

Baditugu BOMSeko profesionalok egindako balorazioak. Hainbat arlori buruzko gogobetetasun-inkesta bidali genizuen eta udan zehar betetzen joan zarete.

Azpimarratu eta eskertu nahi dugu parte hartzearen indize altua: %52koa.

Horrek nahiko argazki fidagarria ematen digu, emaitzak oso nabarmenak diren kasuetan horrek erabakiak hartzen lagunduko digu.

Jarraian duzuen estekan inkestaren emaitzen aurkezpena ikus dezakezue.

BOMSeko profesionalon eskura dagoen informazio-kanal nagusietako bat gure Intraneta da. Bertan eskura ditzakegu oso baliagarriak izan daitezkeen albisteak, deialdiak, informazio legala, oharrak, bideoak eta abar. Hala ere, Intranetak duen informazio ugaria dela eta, batzuetan zaila izan daiteke bilatzen duguna aurkitzea.

Urriko zenbaki honetan, osasun-arloko profesionalentzat oso baliagarria den jakintza-arloari helduko diogu: datu pertsonalen babesari. Horretarako, gaiari buruzko lege-informazio guztia, gaiari buruzko beste erakunde espezifiko batzuen webguneak eta komunikabideetan argitaratutako albisteak dituen gune bat erakutsiko ditugu. Horiek datu pertsonalen babesaren garrantzia eta inplikazioak hobeto ulertzen lagunduko digute.


Leire Erkoreka Anda

Gotzon, Benito… BOMSeko eguneko ospitaleetako erabiltzaileak ditugu, eta parte hartzen dute Athletic Fundazioarekin batera egiten diren jardueretan.

Beheko loturaren bitartez ikus dezakezuen bideoan kontatu digute zer ekarpen egiten dien kirola egiteak.

Basauriko espetxera egin dugun bisitan Maybe Hernani mediku psikiatra ezagutzeko aukera izan dugu. Bera da BOMSeko Urbi-2 Osasun Mentaleko Zerbitzuko arduraduna, eta bertan ari da lanean Marta Barredo psikologoarekin batera. Gainera, Durangoko OMZko psikiatra batek ere ematen du psikiatria orokorreko arreta presondegian, astean behin, arratsaldez.

Basauriko OMZ Bilboko Eskualdearen menpe dago, eta 2011tik zaintzen ari da espetxeratuen osasun mentala, batez ere, adikzioen esparruan.

Maybe eta Martarekin hitz egiterik izan dugu gure pazienteei ematen dizkieten arreta psikiatriko eta psikologikoaz, batez ere, adikzioen esparruan.

Mayberek dio gauza zoragarriak dituela bere lanak: “pazienteek ekartzen dizkizuten istorioak, eta hemen sortzen eta idazten dituztenak ere: abandonu-istorioak, tristurazkoak, babes-faltarenak, amodiozkoak, eromenezkoak, krimenei buruzkoak, heriotzazkoak, eta batzuetan, tontoen istorioak ere bai; baina, guztiarekin ere, gauza batekin egongo gara ados: ez dago ezer indartsuagorik istorio on bat baino”. (Erantsitako artxiboan irakur dezakezue Mayberekin izan dugun elkarrizketa osoa).

Beste alde batetik, Maritxu Alonsok, Bilboko (Basauri) Espetxe Tratamenduko zuzendariordeak, adeitasun handiz erantzun dio gure eskaerari, eta gogoeta bat egin du zentroan ematen den osasun mentaleko arretaren gainean.

Erretiroaren eta azken urteko etxealdiaren artean, denbora izan dut duela urte batzuetatik kezkatzen ninduen kontu bati heltzeko. Modurik onena topatzea gaixotasun mentala duten pertsonek ingurune psikiatrikoetan argitaratutako/sortutako ahalik eta argitalpen gehien erroldatzeko eta etorkizunerako gordetzeko, bai interes historikoagatik, bai lekukotzagatik.

Zoritxarrez, denbora horretan konturatu naiz, kezkaz eta penaz, horietako asko jada galdu direla edo betiko galtzeko arrisku larrian daudela.

Horrelako hainbat esperientzia ditugu gaur egun BOMS osatzen duten egituretan, eta horietako asko betiko galdu direla dirudi. Berri honekin batera doan agirian, horien hiru adibide aurkeztu ditugu, beste batzuk erreferentzien bidez baino ez ditugunak ezagutzen, eta, ondoren, Bizkaian orain arte erroldatu ahal izan ditudan guztien zerrenda.

Beste edozein informazio, eta ospitaleko txokoren batean edo bulegoko tiraderaren batean galdutako aleak, ondo baino hobeto hartuko ditugu kontserbatzeari begira.

Óscar Martínez Azumendi

2020an kale egin ondoren, Sarearen urteko jardunaldiei ekingo diegu berriz ere. Bizitzak aurrera darrai, eta asko dira jorratzeko gai interesgarriak, aurrera egiteko proiektuak eta partekatzeko esperientziak. Espero dugu baldintza epidemiologikoek nahikoa edukiera izateko aukera ematea.

Jardunaldiak, aurreko urteetan bezala, Euskalduna Jauregian izango dira, azaroaren 4an eta 5ean. Aurreko urteetako antzeko formatua izango dute: mahaiak, tailerrak eta amaierako konferentzia. Eta berriz ere, bi mahai izango ditugu ostegun goizean, asistentzia-esperientziak partekatzeko eta zabaltzeko. Anima zaitezte eta bidali zuen proposamenak (gogoan izan, aurkezpen laburrak, gehienez 10 minutuko azalpena eta 7 diapositiba, azala barne). Hona bidali behar dituzue: josejuan.uriarteuriarete@osakidetza.eus . Ez da beharrezkoa aurkezpena orain bidaltzea, izenburua, egilea (edo egileak) eta azalduko denaren laburpen txiki batekin nahikoa da!

Laster behin betiko programa eskuragarri egongo da. Badakit berandu gabiltzala, baina aurrera egiteko eta aurrez aurreko jardunaldien aldeko apustua egiteko erabakia denbora luzez egon da mahai gainean.

Datorren urriaren 28an, BOMSeko “Elkarrekin Ikasten” VII. Jardunaldia izango dugu Deustuko Unibertsitateko Mendeurrenaren eraikinean.

Presentziala izango da, edukiera mugatua izango du eta COVID segurtasun-neurriak bermatuko dira.

BOMSeko Intraneten duzue informazio guztia (izen-ematea eta egitaraua).

Epea zabalik: irailaren 27tik urriaren 20ra.

Mindfulness (arreta orainean gertatzen diren barne eta kanpoko esperientzian jartzeko prozesu psikologikoa) meditazioaren bidez garatzen da, eta onurak ekartzen ditu esparru askotan; besteak beste, osasunaren lan-arloan.

Azken urteotan, hori frogatzen duten hainbat ikerkuntza gauzatu dira; are gehiago, gehienetan, lan-arloko bizi-kalitatea edota lankideen arteko eta pazienteekiko harremanak hobetzeaz gain, teknikak “burnout” edo neke profesionalaren sindromea murrizten duela egiaztatu da.

Ikerkuntza horietako bat dugu, hain zuzen ere, Balear Uharteetan egindako
“Osasun-profesionalentzako praktika kontenplatiboetan oinarritutako bi programaren ondorio bereizgarriak” proiektua. Ikerlana Idisba (Institut d´Investigació Sanitària Illes Balears), San Llatzer Unibertsitate Ospitale, Mallorcako Lehen Mailako Arreta Zerbitzu, eta Valentzia eta Balear Uharteetako Unibertsitateen arteko elkarlanean burutu da.

Balear Uharteetako osasun-langileekin egindako ikerlanean, 50 boluntariok hartu zuten parte, mindfulness-ahalmena (kontzientzia osoaz bizitzeko dugun gaitasuna), enpatia, auto-errukia eta bizi-kalitate profesionala neurtzeko. Mindfulnessen oinarritutako bi programa desberdinetan murgildu ziren hiru hilabetez, eta esku-hartzea hasi baino lehen, nahiz bukatu ondoren neurtu ziren aipatutako aldagaiak. Emaitza positiboak azaldu ziren aldagai guztietan; batez ere, mindfulness-gaitasunean eta bizi-kalitate profesionalean.

“Psychosocial Intervention” aldizkarian argitaratu diren emaitzen arabera, mindfulness baliabide interesgarria da osasun-langileek burnout sindromeari aurre egiteko.

Eva Ibañez

Eguneratu da Harrera-Plana, gure erakundean lanean hasten diren langile berriei ahalik eta informazio gehien erraz eman ahal izateko asmoz.

Plana Intraneten dago, “Harrera BOMSen“ izenburupean, “Pertsonak“ izeneko atalaren barruan.

Planaren bitartez, langile berriei eskuragarri jarri nahi zaie:



Lehen egunean egin behar dituzten izapideei buruzko informazioa,
Erakundea ezagutzeko informazio orokorra: xedea, ikuspegia, balioak; organigrama, zentroak eta programak; zerbitzuak; planak eta estrategiak; lan-araudia,
Lanpostuaren lan-arriskuen gaineko berariazko eskuliburua,
Autobabeserako plana,
Harrerari buruzko gogobetetasun-inkesta.

BOMSek profesionalon osasuna sustatu nahi du, eta gure lan-ingurunea hobetu, osasungarria, eraginkorra eta segurua izan dadin.

Horregatik, aurrera jarraitzen dugu 2021eko urtarrilean abiatu genuen kanpainarekin, eta oraingo honetan ekarri dizkizuegu urriko eta azaroko proposamenak: “Ez erabili plastikozko edalontzirik” eta “Erabili ohialezko poltsa bat erosketak egiteko”.

Horrekin guztiarekin, bi helburu lortu nahi ditugu, hausnarketa egitea proposaturiko gaien inguruan, eta gure ingururik hurbilena hobetzea.

Galdera hori abstrakzio-gaitasuna aztertzeko kontsultan egiten ditugun galderetako bat izango balitz, notarako izango litzateke. Izan ere, lotura batzuk ezinezkoak dirudite, eta gero ez dira horren ezinezkoak. Freuden eta ondoren bere emazte izan zenaren arteko korrespondentzia ikusita, Cervantesen lanarekin liluratuta egon zen, bereziki Txakurren Berriketaldia lanarekin eta, ondoren, Kixoterekin.

Cervantes erromantizismo alemaniarraren egile ezaguna izan zen, beraz, bere liburuak Freudenganaino iristea ulergarria da. Txakurren Berriketaldia Cervantesen Eleberri eredugarrietako bat da, eta, bertan, gaixo dagoen eta ospitale batean dagoen gizon batek, Cipión eta Berganza izeneko bi txakurren arteko solasaldia entzuten du (edo amesten du). Berganzak bere bizitza kontatzen du eta Cipionek erantzuna ematen dio. Bada, Freuden biografoek teoria psikoanalitikoaren hazia ikusi dute eleberri honetan eta berarekiko sentitu zuen liluran. Fantasia agertzen da, elkarrizketa, … eta horiek guztiak psikoanalisiaren gakoak dira. Kontua da Freudek eleberri honekiko sentitu zuen lilura hainbestekoa izan zela, non bere buruari Cipión ezizena jarri zion, eta bere lagun onenarekin (Berganza, nola ez) gazte-konplizitatea eta literatura-proiektuak partekatu zituen. Frikiena da atseginez irakurtzen zuten arren, hizkuntzak ikasteko aprobetxatzen zutela eta Cervantesi itzuli gabe irakurtzen zioten, hau da, antzinako gaztelaniaz. Horrek eraman gaitzake psikoanalisiaren aitaren fantasiazko elkarrizketa bat irudikatzera, espainieraz izandako elkarrizketa bat, santxotar atsotitzez osatua, eta alemaniar azentu gogorrarekin, esaterako "La kkulpa del asssno no sseladecharrrrr a la albarrrda". Barregarria da aknea daukan Freud nerabe irudikatzeak, oraindik pururik ez duena eskuan, eta Nia, Superegoa eta Zera baino grina gozagarriagoak buruan dituena.

Eva Garnicaren "Nueces para el Cerebro" blogeko sarrerak ekartzen jarraitzen dugu, psikiatria nutrizionalari eta bizi-ohitura osasungarriei buruzko bloga.

Oraingoan, sarrerak dieta zetogenikoak garunean dituen eraginei buruz dauden ebidentziak aztertzen ditu. Sarrerak berak azaltzen duen bezala, dieta zetogenikoa honela elikatzen datza: karbohidratoen gutxieneko proportzio bat (barazkiak, ahal dela); proteina proportzio normala (arraina, haragia, arrautzak); eta koipe osasungarrien proportzio handia (oliba-olio birjina estra, aguakateak, fruitu lehorrak, arrain koipetsuak). Ondorio neuro-osasungarri posibleen ebidentzia batzuk daude, baita gaixotasun mental batzuetan izan ditzakeen onurei buruzkoak ere, baina oraingoz ebidentzia ez da nahikoa gomendatzeko. Eta norbaitek probatu nahi badu, hobe du dieta zetogeniko mediterraneoaren alde egitea, horrek aukera emango digu bai dieta mediterraneoaren bai dieta zetogenikoaren onena erabiltzeko. Horretarako dieta mediterranioaren baitako elikagaiak erabiliko ditugu bertatik zerealak eta lekaleak kenduz eta lehentasuna emanez ondokoei: gantz osasungarriak, arraina eta fruitu lehorrak (omega3 asko daukate), oliba-olio birjina estra, barazkiak, fruta batzuk, etab.

Urriaren 18an hasiko da gripearen aurkako txertaketa. Txertatu nahi duenak aurretiko zita eskatu behar du, telefono honetara deituz: 856555

Jarraitzen dugu garatzen TIEP programaren osasun arloko emaitzak ebaluatzeko proektua (TIEP: Nortasunaren Ezegonkortasun Emozionalaren Nahasmenduaren Arreta), eta hauek dira maiatzetik egindako aurrerakuntza batzuk:

1. Esperientziaren mapa, pairatutako minak eta hobekuntza-ildoak.

Programan artatzen ditugun 13 pazienterekin bi tailer egin genituen, eta beroietan aztertu ziren pazienteek pasatako faseak (lehen sintomak izan zituztenetik artatuak izan eta alta jaso artekoak). Horrela, identifikatu genituen fase bakoitzean sentitutako emozioak.

Bildutako informazioarekin osatu zen Pazientearen Esperientziaren Mapa, eta tresna horrek ahalbidetu zion asistentzia-taldeari enpatia-ariketa bat egitea. Pazienteen lekuan jarrita, beroiek “jasandako mina” antzeman zuten: izandako arazoak, oztopoak, beharrak eta betegabeko itxaropenak, zeinek eragin negatiboa izaten duten euren arreta-prozesuaren bizipen emozionalean. Horren ondoren, hobetzeko ildoak proposatu zituzten, pairatutako mina ezabatzeko asmoz.

2. Arreta-prozesuaren mapa eta hobekuntza-ildoak.

TIEP-programako arreta-prozesuaren maparen lehen zirriborroa oinarri hartuta, eta behin eginda Pazientearen Esperientziaren Mapari buruzko gogoeta, asistentzia-taldeak identifikatu zituen programa hobetzeko ildoak.

Proiektuaren hasieran eman ditugun urrats hauek garrantzi berezia dute, zeren laguntzen diguten begirada jartzen pazienteentzat garrantzitsuak diren kontuetan eta eurentzat baliorik handiena duten gauzetan. Helburua da ebaluatzea nolako emaitzak lortzen ditugun euren osasunean eta bizi-kalitatean, edo bestela esanda, pazienteentzat garrantzitsuak diren emaitzetan.

2017an, Fabian Pavezek artikulu bat argitaratu zuen Academic Psychiatry-n. Artikuluan aztertu ditu Espainiako eta Latinoamerikako rock musikan psikiatriari eta buruko gaixotasunei lotuta aurki daitezkeen errepresentazioak. Zerrenda luzea da, asko punk estilokoak edo gertukoak.
Hona hemen adibide batzuk: Gazteizko Soziedad Alkoholika taldea, Psicosis Crítica kanariarrak, Frank Sikiatra katalanak, Kaos Etílico (hauek Aguraingoak), Pabellón Psiquiátrico andaluziarrak, Segismundo Toxicóman gazteitarrak eta Alacanteko Carne de Psiquiátrico taldea. Eskorbutok berak bere estiloa "rock eskizofrenikoa" bezala definitzen zuen.
Beste adibide asko daude herrialde latinoetan, Argentinan, Txilen, Perun edo Mexikon. Eta, jakina, gaiari erreferentzia egiten dioten kantu paregabeak, batzuk izenburu irudimentsu samarrak dituztenak, hala nola, Don Vito y la revuelta en el frenopático, Kortaturena eta bere letra ospetsua:




Revuelta en el frenopático,
el hombre del tiempo ahorcado
por haber informado:
granizos, rayos, truenos
Y viento huracanado.
La asamblea de majaras
Se ha reunido.
La asamblea de majaras
ha decidido:
Mañana sol.
El hombre del tiempo
les planto cara:
mañana hará el tiempo
Que a mí me dé la gana.
Revuelta en el frenopático
el hombre del tiempo
ahorcado y
todo por haber jugado
Al Telediario.
La asamblea de majaras
Se ha reunido.
La asamblea de majaras
ha decidido:
mañana sol
Y buen tiempo.

Maria Dolores Arratibel; Maybe Hernani; Beatriz Rodriguez Cabo; Paloma Acha; Eva Garnica; Eva Ibañez; Óscar Martinez; Leire Erkoreka Anda; Aurora Oña; Roberto Nalda eta Miriam Ruiz