BOMSeko XI. Jardunaldiak 2021eko azaroaren 4an eta 5ean egin ziren Euskalduna Jauregian. Beroietan, osoko saioetan, parte hartu zuten sareko 250 profesionaletik gorak, eta antolatu ziren bi tailerretan, 70ek baino gehiagok.

Asistentzia-arloko 10 esperientzia aurkeztu ziren, eta horietan zerbitzu askotako profesionalek parte hartu zuten, ospitaletakoek zein arlo komunitariokoek. Gainera, mahai-inguru batzuk egin ziren: BPSO programaren jardunbide egokiak, kode zibilaren erreformak asistentzian izan duen eragina (ahalmen juridikoari dagokionez), Euskadi 2021-2024 arreta sozio-sanitarioaren estrategiaren testuinguruan emandako arreta sozio-sanitarioa, osasun mentala eta bizimoduak, eta abar.

Jose Ramon Ubietok eman zuen amaiera-hitzaldia, COVID pandemiak haur eta gazteen osasun mentalean izan duen eraginari buruzkoa. Aurrekoarekin batera, tailer batean Euskadin suizidioa prebenitzeko estrategia jorratu zen, eta bigarrenean, BOMSeko eguneko ospitaleetako arreta-eredua.
Rosa Perez Esquerdo Osakidetzako zuzendari nagusiaren esku egon zen ekitaldi instituzionala.

Egindako aurkezpenak BOMSeko intraneten ikus daitezke, bideoan nahiz PDF-formatuan.
Eta, beste alde batetik, baditugu jadanik 2022ko jardunaldien datak. Ohiko sasoian egingo dira: ekainaren 23an eta 24an.

J.U.

Azken hilotan, tailer batzuk egin ditugu BOMSeko osasun mentaleko zentro eta arreta-zerbitzu guztietan, Euskadin Suizidioa Prebenitzeko Estrategia ezagutzera emate aldera. Estrategiak lau oinarri ditu: inguru babesle eta segurua sustatzea, prestakuntza ematea, protokoloak ezartzea eta integraltasuna.

Helburu nagusia da jokabide suizidaren intzidentzia, prebalentzia eta inpaktua murriztea (ideazioa, saiakera eta suizidioa), prebentzioko, esku-hartzeko eta osteko esku-hartzeko sistema integratu eta eraginkor baten bidez. Estrategiaren bederatzi eremuetako bat osasungintza denez, hainbat ekimen bideratu dira osasun-esparru orokorrera, lehen mailako arretara, ospitale orokorretara, arlo komunitarioko farmaziara eta osasun mentalera.

Suizidioaren prebentzioa hobetu nahi da, ebidentzian oinarritutako erantzun bizkorra emanez arreta-fase guztietan, eta horretarako neurri batzuk ezarri dira osasun mentalaren esparruan: arriskuaren identifikazioa, ebaluazioa eta abordatzea, estrategiaren koordinazioa eta jarraipena, informazioaren erregistroa eta emaitzen azterketa.

Hobeto artatu nahi ditugu bere buruaz beste egin duen pazientearen senitartekoak eta eragindako profesionalak (osteko esku-hartzea), eta ematen ari garen tailerren bidez, prestakuntza- eta laguntza-baliabideak eskuratzen dizkiegu osasun mentaleko profesionalei, hobeto detektatu, arta eta aborda ditzaten bere buruaz beste egiteko arriskua duten pazienteak.

Tailerretan, Euskadiko Suizidioaren Behatokiaren behin-behineko emaitzen aurkezpen labur bat egiten dugu, jokabide suizida ulertzeko eta maneiatzeko ezagutzak jorratzen ditugu (ebidentzia zientifikoan oinarritutakoak), eta horrekin batera, datozen hilabeteetan abian jarriko diren ekimenik garrantzitsuenak ematen ditugu jakitera: gertatu berri den suizidio-saiakeraren alerta (Suizidio Arrisku Kodea deiturikoa), suizidio-arriskuari begirako zainketa-plana (ebidentzian oinarritutakoa), segurtasun-plana, eta baita, pazientearen suizidioa gertatu ondoren, diziplina ezberdinetatik egin behar den berrikusketa ere.

J.U.

Aldizkariaren zenbaki honetan, Uribe-Areetako Eguneko Ospitalea aurkeztu nahi dizuegu. Bideo baten bitartez, eta gure lankide Aiala Gatonen eskutik, zentroa bera eta bertan egiten dituzten jarduera nagusiak ezagutuko ditugu.

L.E.

Oraingo honetan bideo bat ikusiko dugu, duela urte bat egindakoa, Valentziako Unibertsitateak antolatutako online topaketa baten harira. Hartan, blog honen sortzaile Eva Garnicak eta beste txostengile batzuek “Dieta eta osasun mentala” izan zuten hizpide.

Evak bideoan azaltzen digu lotura bat egon daitekeela hanturaren eta osasun mentalaren artean, eta dieta ezegokiak hantura areagotu dezakeela. Jakina, dieta osasungarri batek (dieta mediterraneoa barne) hura txikiagotu dezake.

Jendeak atseginen dituen usainetako bat liburuena da. Horregatik, «liburudendaz beteriko kale baten usaina» dago japoniarrek gorde nahi dituzten 100 lurrinen artean. Papereko liburuak sentipenak sortzen dizkigu, eta liburu elektronikoak, berriz, epel uzten gaitu; baina zergatik da horren berezia liburu-usaina? Eta zergatik dugu horren gustuko?

“Bibliosmia” liburu-usainak ematen digun plazera da, kontziente izan gabe, berriro eramaten gaituelako horren atsegin handiz irakurri genuen halako edo halako istoriora. Gogoratu behar da usainek sistema linbikoa aktibatzen digutela eta gaitasuna dutela guregan emozioak eta oroitzapenak pizteko; areago, gure kognizioa eta jokabidea aldarazteko, eta baita gure identitatea zizelkatzeko ere.

Eta zer usain darie liburuei? Bada, nolakoa liburua, halakoa usaina. Berriek itsasgarri-usaina dute, tintarena eta papera egiteko konposatuena; liburu zaharrek, aldiz, askoz buket interesgarriagoa dute. Izan ere, liburuen adina eta kontserbazio-baldintzak zein diren, modu batera edo bestera narriatzen dira. Horrenbestez, paperaren lignina eta zelulosa konposatu organiko lurrunkor bihurtzen dira eta horiek lurrina sortzen dute. Gainera, horiei erantsi behar diegu noiz edo behin orrialde batera erori zaigun kafe- edo txokolate-usaina ere.

Hain aberatsa eta ñabardurez beterikoa izan daiteke liburu zaharren usaina, non bi ikertzaile eraman zituen The Historic Book Odour Wheel sortzera 2017an. Tresna zoragarri hau koloretako erruleta bat da, eta haren bidez, liburu baten degradazio-maila neur daiteke, usaimen-kata bat eginez. Egia esan, nor ez da gai furfural-usainaz gozatzeko (karamelu eta gaileta ukitu batzuk dituen liburua)? Edo undekano-usainaz (txokolatea)? Edo dibutilo-ftalatoren lurrinarekin (fruta freskoa)?

Beatriz Rodríguez Cabo

Juan Medranok, oraingo honetan, Émilie Gleason egile belgikar-mexikarrak sorturiko eleberri grafiko bat ekarri digu. Errebelazio-saria lortu zuen 2019an Angoulême-ko Komikiaren Jaialdian, eta, neba txikia inspirazio-iturri hartuta, islatzen du zein zaila den Espektro Autistaren Nahasmendua duen pertsona baten bizimodua.

Irakurraldian hurbilduko gara garapenari lotutako nahasmenduen mundura (“TED”, hortik dator gaztelaniaz izenarekin egiten duen hitz-jokoa), eta zehatzago esanda, Asperger-en Sindromera.

BOMSeko profesionalok intraneta dugu informazio-kanal nagusietako bat. Bertan eskura ditzakegu guretzat oso baliagarriak izan daitezkeen albisteak, deialdiak, legezko informazioa, oharrak, bideoak eta abar. Hala ere, intranetak informazio ugaria duenez, batzuetan zail gerta dakiguke bilatzen duguna aurkitzea.

Otsailako zenbaki honetan, mintzagai izango dugu intraneteko “Prestakuntza” atala, Sareko langileontzat erabilgarria izango delakoan.

L.E.

Atal honetako lehen iruzkinetako batean The Who taldeaz aritu ginen, garaiko musika-talderik transgresoreenetako bati buruz, hain zuzen ere. Orduko hartan euren “Rock Tommy” opera eta haren pertsonaia nagusia ekarri genituen hizpidera. Gaur, berriz, pixka bat hitz egingo dugu The Who taldeko Keith Moon bateria-jotzaile mitikoaz. Rock-historiaren bateria-jotzailerik onenetakotzat jo izan dugu, eta baita xelebreenetakotzat ere (hitz samur bat erabilita).

Kontua da istorio mitiko batzuek agerian uzten dutela norainokoa zen Keithen ezegonkortasun mentala, eta nolako modu basatian erakusten zuen hura. Besteak beste, “ohitura” zuen ostatu hartzen zuen hoteletako komun-zuloak leherrarazteko material piroteknikoa erabiliz (eta geroago, baita dinamitaz baliatuta ere). Beste pasadizorik ospetsuenetako bat izan zen Lincoln Continental bat bota zuenekoa Holiday Inn bateko igerilekura, Michigan-en. Esan gabe doa, Keith-ek denetariko gauzak hartzen zituela, neurriz gain hartu ere.

Keith 1978ko irailaren 6ko gauean hil zen, Linda eta Paul McCartneyrekin Covent Gardenen afaldu ostean, Klometiazol (distraneurine®) 32 pilula irentsita, bere alkohol-adikzioa kontrolatzeko errezetatu zizkiotenak. Antza, ez zuen bere buruaz beste egiteko asmorik; besterik gabe, bere izaera zuhurgabe eta oldartsuaren ondorio izan zen.

Keith Moon Ringo Starren lagun-mina zen, eta ia horren sendi guztiarena ere. “Ia” hori gabe ere esan daiteke, zeren “osaba Keith” izan baitzen haren seme-alabentzat. Izan ere, bateria bat oparitu zion Ringoren seme-alabetako bati, Zak Starr-i, hark 8 urte zituela. Eta nolakoa den patua: azkenean The Who taldearen bateria-jotzailea izatera iritsi da.

J.U.

Ene Potroak Unibertsitate Katoliko (EPUK ) entzutetsuko Zientzia Ergeletako Saileko aditu batzordeak, Etxea doktore txit jauna buru duenak, artikulu iraultzaile bat argitaratu berri du, zeinetan deskribatzen duen “YEIMS DÍN-en sindromea”: Bizi azkar, hil zaitez gazte eta utzi gorpu eder bat.

Leidisand yentelmen, zuokin guztiokin…

ROCKZALE ZAHARRAK INOIZ EZ DIRA HILTZEN …
….(GAZTERIK !!!)

Etxea doktorea

Beatriz Rodriguez Cabo, Eva Garnica, Jon Lizarraga, Leire Erkoreka Anda y Juan Medrano.