2022ko martxoaren 9an Bilboko Euskalduna Jauregian egindako jardunaldian, zeinetan Osakidetzako 400 profesionalek parte hartu duten, Gotzone Sagardui Osasun sailburuak “Zainketen Bikaintasunarekin Konprometituta dauden Zentroen” izendapen berriak eman ditu ezagutzera.

Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareak Best Practice Spotlight Organizations (BPSO) izeneko nazioarteko izendapena jaso du, zainketen bikaintasunarekin konprometituta dagoen zentro gisa, Ezkerralde-Enkarterri-Gurutzetako eta Goierri-Urola Garaiko ESIekin batera.

Nazioarteko BPSO programaren helburua zainketetako bikaintasuna lortzea da, eta, horretarako, ezagutza zientifikoan oinarritzen den zainketaren balioa nabarmentzea, bai eta zainketak osasunaren emaitzen hobekuntzan duen inpaktuarena eta arreta hobetzeko erizainen lidergoaren garrantziarena ere.

Duela 3 urte Host Euskadik hasi zuen lana emaitza onak ematen ari da: besteak beste, murriztu egin da euspen mekanikoen kopurua, behera egin dute flebitis-tasek eta hedatu egin da amagandiko edoskitzea.

Erantsitako artxiboan, Ana Rodriguez BOMSeko Erizaintzako zuzendariak zehetasun gehiago ematen dizkigu BPSO programari buruz eta gure erakundean baliatzen ari garen zainketen giden gainean.

2019ko irailetik 2021eko azarora bitartean, pandemia garaian hain zuzen ere, arlo komunitarioko adikzioetako zerbitzuetako erizainak lanean aritu dira gida hauek prestatzen:

• “Erizaintzako esku-hartze gida Substantziak Erabiltzeagatiko Nahasmenduan: alkohola”
• “Erizaintzako esku-hartze gida Substantziak Erabiltzeagatiko Nahasmenduan: opioideak”

Erizainek eurek ikusi zuten beren jarduera aurrera eramateko gidalerro baten beharra. Orduan, Zuzendaritzak deitu zituen zerbitzu horietan garai hartan lanean ari ziren erizainak, sinetsita haiek zirela profesionalik egokienak eta prestatuenak gidak sortzeko, eta horiek tresna-gisa erabiltzeko, zerbitzu horietara jotzen duten pertsonei arreta emate aldera.

Izaskun Eraña

Joan den martxoaren 2an hasi ginen arlo komunitarioko erizaintzako KERISA-BOMS informazio-sarea erabiltzen, Zoom aplikazioaren bidez. Komunitarioko gainbegirale-taldea garen aldetik, gure asmoa da profesionalek plataforma balia dezatela eremu komunitarioko jardueren, esku-hartzeen eta abarren berri emateko.

Gure erakundea Bizkai osoan dago sakabanaturik, eta hainbat zerbitzu eta lantalde ditu. Horregatik uste dugu zabalkunde-plataforma honek lagundu ahal digula, batetik, erizaintzako praktikak hobetzen eta hedatzen lankideek egingo dituzten ekarpenekin, eta bestetik, hobeto elkar ezagutzen eta gure arteko harremanak sendotzen.

Lehen saioa aprobetxatu genuen erizaintzaren arloan esku-hartzeko bi gida ezagutzera emateko, osasun mentaleko adikzioen esparruan. Eta hurrengoan, apirilaren 6an, hitz egingo dugu tokiko osasun-sareetan izan dugun parte-hartzeari buruz:

- “Antsietatean surf egiten”: Batxilergoko ikasleentzat egindako tailerra, Gorlizen.
- “Osasun mentalari buruzko gogoetak: estigma eta egoera gatazkatsuen maneiua”: DBHko 4. mailako ikasleentzako tailerra.
- “Kalamuan eta psikosietan esku-hartzea”.

Hilero, lehen asteazkenean, 13:30ean, elkartu gaitezke foro birtual honetan, dagokion estekaren bitartez, edo intraneteko “Berriak” atalaren bidez. Anima zaitezte, bai bertaratzera, bai parte-hartzera.

BOMSeko arlo komunitarioko erizaintzako gainbegirale-taldea

Bilboko Lehenak-eko Janirek gurekin partekatu du erabiltzaileen irrati-taldeak egin duen lanketa bat, elkarrizketa-formatuan, hain zuzen ere.

Janire Ibarrondo: “Pandemia-aurreko garaiko ekimen bati buruz ari gara, eta hura nolako bilakaera izan duen hilabete hauetan. Izan ere, “Radio Barrio” izeneko tokiko irratsaio batean parte hartu genuen, eta horrek adore eman digu hitza ematen jarraitzeko gure zerbitzuetan artatzen ditugun pertsonei ekimen komunitarioetan. Espero dugu Lehenak-eko terapia okupazionaleko taldekoek laster izatea geure programa”.

Erantsitako artxiboan, elkarrizketa osoa irakur dezakezue. Bertan zehatzago dago azalduta proiektuan izan duten parte-hartzea.

Aurten Sareko jardunaldien ohiko garaia berreskuratuko dugu. Izan ere, ekainaren 23an eta 24an egingo dira, betiko tokian, Euskalduna Jauregian.

Oraindik ari gara programaren zirriborroa prestatzen eta intereseko gaiak bilatzen. Ez ditugu gauzak errepikatu nahi, kontuan hartuta hurbil ditugula 2021eko jardunaldiak, azaroan egin genituenak, guztiok dakizuen arrazoiak zirela eta.

Datozen asteotan egingo dugu behin betiko egitarauaren zabalkundea, eta hasiko ditugu izen-emateak.

Aurrez aurrekoari berrekingo diogu estatu mailan bakarrak diren eboluzioari eta neurozientziei buruzko jardunaldi hauetan, eta honako hau laugarren aldia izango da. Edizio hau BOMSeko profesionalek antolatu dugu, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrarekin lankidetzan. Bilbon egingo da, Mitxelena aretoan, apirilaren 28ko arratsaldean (osteguna), eta 29ko goizean (ostirala).

Txosten interesgarriak eta estimulagarriak entzungo ditugu: ariketa fisikoari buruz (autodomestikaziotik irteteko), ekologiaren gainean, adimen artifiziala hartzen ari den noranzkoaz, sexu-erakarpenaren bilakaeraz, eta beste batzuk ere: psikopatiaz, deliriozko nahasmenduez edo sormenaz (ikuspegi eboluzionistatik). Izen-ematea doakoa izango da; beraz, gorde lekua zuen agendetan.

Hitzaldi bakoitzak ordu erdi iraungo du, eta sartzea librea eta doakoa izango da, toki guztiak bete arte. Halarik ere, beharrezkoa da izena ematea, mezu elektroniko bat bidaliz kzk.ehu@gmail.com helbidera, datu hauek beteta: izena, abizenak eta zein entitatekoa zaren.

Ezin bazara aurrez-aurreko ekitaldira joan, aukera izango duzu estreaming bidez ikusteko, EITB-ko Kosmos kanalaren bidez.

Joan den otsailaren 17an egin zen Bizkaiko Osasun Mentaleko Egoiliarren XXV. Jardunaldia, BOMSek antolatuta (Deustuko Unibertsitatearekin batera), eta berezia izan zen, zeren, pandemiak eragindako murrizketa gogorrak pasatu eta gero, osasun mentaleko egoiliar (BAME, BAPE eta BAEE) eta irakasleok berriro izan baikenuen elkarri aurpegiak ikusteko aukera (80 lagunetik gora).

Egoiliarrek “Elikadura-jokabidearen nahasmendua” gaia aukeratu zuten, eta gure BAME4 Paola Llorens-ek eta BAPE4 Cintia Montesek berrikuspena egin zuten “Bilakaera historiko-sozialaren eta eredu psikopatologikoen” gainean. Gainerako irakaskuntza-unitateek, batetik, genero-ikuspuntua jorratu zuten (Gurutzetako Ospitalea); bestetik, abordatze terapeutikoa (Basurtuko Ospitalea), eta azkenik, gerturatze etikoa eta legezko hurbilketa (Galdakaoko Ospitalea).

Bereziki aberasgarriak eta interesgarriak gertatu zitzaizkigun guztioi gaien inguruan lantaldeetan sortu ziren eztabaidak, beroietan elkarri eragin baitzioten espezialitate- eta irakaskuntza-unitate ezberdinetan aritzen diren eta egoitza-aldiko urte desberdinetan dauden egoiliarrek.

Aldizkariaren zenbaki honetan Zamudioko Ospitalea eta Irakaskuntza Unitate Multiprofesionala aurkeztu nahi dizkizuegu. Bideo baten bidez, zentroa bera eta bertan egiten dituzten jarduerak erakutsiko dizkigute gure lankideek (Concha Peralta, Edurne Basterretxe eta Olaia Euba doktoreak eta Begoña Morales Erizaintzako ondokoa). Gainera, Eva Garnica doktorea gidari izango dugu Irakaskuntza Unitate Multiprofesionalean.

Leire Erkoreka

BOMSeko profesionalok intraneta dugu informazio-kanal nagusietako bat. Bertan eskura ditzakegu guretzat oso baliagarriak izan daitezkeen albisteak, deialdiak, legezko informazioa, oharrak, bideoak eta beste. Hala ere, intranetak informazio ugaria duenez, batzuetan zail gerta dakiguke bilatzen duguna aurkitzea.

Apirileko zenbaki honetan, mintzagai izango dugu “Agirigune” dokumentu-bilduma, Sareko langileontzat oso erabilgarria baita ezagutza-arlo hori.

Leire Erkoreka

Oso ohikoa da ordenagailuko mahaigainean ditugun dokumentuak galtzea.

Baina, seguru egon nahi badugu dokumentuok ondo gordeta geratuko direla betiko, badago hori lortzeko modu erraz bat, P: karpetaren barruan lan egitea, egunero segurtasun-kopia automatikoa egiten baita.

Gainera, P: deritzogun karpeta Sareko ordenagailu guztietan daukagu eskuragarri.

Mavi Espinosa eta Leire Erkoreka

Heldu gara BOMSeko Psikofarmakologiako hilabetekariaren (edo ia hilabetekaria) 71. zenbakira, eta laster beteko dugu zortzigarren urtea. Denbora horretan, posta elektronikoz helarazi zaie harpidedunei, eta eskuragarri egon da Osakidetzako web-orian, betiere pdf-formatuan: https://www.osakidetza.euskadi.eus/osakidetza-eus/-/psikofarmakologiako-buletina/.

Denbora hori guztia igarota, azkenik gaurkotu gara, eta blog-formatura egin dugu jauzia: http://psicobotikas.eus/, zeinetan ikus daitezkeen buletinaren azken lau zenbakiak. Gainerakoak, 2015etik orain artekoak, beti bezala, pdf-formatuan daude irakurgai. Etorkizunean espero dugu orriaren funtzioak hobetu eta handitzea.

Bideo berri bat dugu ikusgai Eva Garnicaren “Intxaurrak burmuinarentzat” blogean. Bertan Evari berari entzungo diogu hizketan aldizkako baraualdiaz, Francisco Rodenasi dieta zetogenikoaz eta droga-kontsumoaz, eta Alba Andreuri janariarekiko adikzioaren ebidentziaz. Mahai-inguruari dagokionez, Valentziako Unibertsitateak antolatu zituen Dieta eta Osasun Mentalari buruzko Jardunaldien azken ediziokoa da, joan den abenduan egindakoa.

El colgajo liburua Philippe Lançonek idatzi du, 2015ean Charlie Hebdori egindako atentatuan bizirik irten zirenetako batek, hain zuzen ere. Lançon kulturaz jantzitako kazetari bat da, eta bere lankideekin batera tirokatu egin zuten, baina ez zen hil. El colgajo liburuan, atentatuaz bainoago, ospitalean igaro zituen ondorengo bederatzi hilabetez aritzen zaigu, zeinetan denetarikoak pairatu behar izan zituen.

El colgajo ondo idatzita dago. Bertan Lançon gai da zehaztasunez azaltzeko estres akutuak eragindako nahasmenduaren sintomak eta traumaren ondorio kronikoak, hala nola kontzientzia-egoera disoziatua (halakorik nozitu ez dugunok erdizka baino ezin duguna irudikatu): “Hain handia izan zen bortxakeria non ordurako, gainerakoak bezala, murgilduta nengoen dena geldiro antzean, ralentian, gertatzen zen unibertso batean”. Edo depresio- eta aztoramendu-nahasketa hori: “Negar egiten dut galdutako nire bizitzagatik, negar egiten dut nire etorkizuneko bizitzagatik, negar egiten dut nire bizitza ilunagatik; hala ere, ez nau negar egiten ikusiko”. Eta, jakina, baita flashbak horiek ere: “Begiak itxi nituen, zozo beltzari eta etor zitekeen beleari ihes egiteko, eta orduan, betazalen azpian zer agertu eta Bernarden garunak”.

Hori bai, dena ez da iluntasuna liburuan. El colgajok badu bere alde ona, Lançonek erakusten baitigu nola eusten dion gogor bere defentsa-mekanismoari, ez hondoratzeko, eta suntsiduratik irteteko, eta badirudi lortu egin duela. Umorez idazten du osasun-sistemaren funtzionamenduaz: “Jainko-jainkosek distantzia zaintzen dute gurekin, eta zirujauek, ere bai”, eta bere miseriez (zoragarria da berak enemak hartzeko beharraz aritzen zaigunean, edo berriro hasten denean sexu-harremanak izaten). Pixkanaka, argitasun- eta itxaropen-izpi batek bereganatzen du irakurlea, ikustean nola egiten duen handi bere sufrikarioa literaturari esker, eta azkenean, arteari esker ere, Velazquezen bufoien laguntzarekin.

Lançonek Ja! Jaialdian parte hartu zuen. Beheko loturaren bidez ikus dezakezue elkarrizketa.

Beatriz Rodríguez Cabo

Emanaldi honetan gogoratuko dugu eta omenaldia egingo diogu Espainiako komikiaren handienetako bati: Miguel Gallardori, joan den otsailaren 21ean 66 urterekin zendu zena, garuneko tumore baten ondorioz. Ezaguna egingo zaigu berak eta Mediavilla gidoilariak 70eko urteetan sortutako Makoki pertsonaiarengatik. Makoki, zoroetxe batetik ihes egin eta gero, badoa bere abenturak bizitzera 70eko amaierako eta 80ko hamarraldiko hasierako Bartzelonara, ospitaleko arropaz jantzita eta buruan, koroa gisara, kaskoa duela, elektroshock-sesioa jasotzen ari zenean berak erauzitakoa, hain zuzen ere.

Gallardok bi liburu eskaini zizkion autismo-diagnostikoa zuen Maria bere alabari, eta beroietan egilekide gisa agertzen da bera. “María y yo” liburuan, hizpide du Mariarekin egindako opor-bidaia, hark 20 urte egin zituenean. Gallardo hil zen gutxi falta zuenean bikotekidearekin batera eginda zeukan liburuki bat aurkezteko, zeinetan kontatzen zituen adoptatu zuen txakur eme txikiaren abenturak. Baina, azken lanetatik esanguratsuena “Algo extaño me pasó camino de casa” izan daiteke, 2021ean argitaratutakoa, eta bere tumore-gaixotasunari emandakoa.

Beraz, Miguel Gallardorekin batera, joan zaigu, batetik, azken hamarkadetako oso komikigile garrantzitsu bat, eta bestetik, autismoaren eta minbiziaren bizipena eta esperientzia jendartera eramaten saiatu zen aita eta gaixoa (ordena horretan betiere). Bere lanak utzi dizkigu, eta horiek irakurtzera animatzen zaituztegu.

Juan Medrano

Ia seguru ez duzula inoiz entzun Ian Curtisen izena, ez bazara horren oso zalea izan; bai, ordea Joy Division-ena, nahiz eta musika-talde iragankorra izan zen, soilik hiru urteko ibilbidea egin zuena, bi disko eta 43 kanta grabatuta 1976tik 1980ra. Manchesterrekoa zen banda, eta beste batzuekin batera (Siouxsie And The Banshees, The Cure, eta beste) post-punka protagonizatu zuen. Kantek letra ilunak zituzten, ia zoritxarrekoak izateraino. Euren kantarik arrakastatsuena, “Love Will Tear Us Apart”, “Closer” albumean argitaratu zen, Ian hil eta gero, hain zuzen ere.

Taldeko kantaria eta liderra izan zen Ian, eta oso estilo xelebrea zuen agertokiaren gainean. Gaizki kontrolatutako epilepsia bat zuenez, behin baino gehiagotan jasan behar izan zituen krisiak oholtzan bertan kantatzen ari zela. Ianek bere buruaz beste egin zuen 1980ko maiatzaren 18an, 23 urterekin, etxeko sukaldean urkatuz. Suizidioaren arrazoien inguruan ez dira ados jarri: epilepsiaren zama, krisiak ezin kontrolatzea (nahiz eta askotariko medikamentuak hartu), edo zirudien baino depresio larriagoa izatea. Ian zendu ondoren, Joy Divisionek aurrera jarraitu zuen bere musika-karrera izen berri batekin: New Order.

J.U.

Beatriz Rodriguez Cabo, Eva Garnica, Janire Ibarrondo, Ana Rodríguez, Izaskun Eraña, Mavi Espinosa Pastor, Leire Erkoreka Anda eta Juan Medrano.