Topaketa martxoaren 14an izan zen, Osakidetzako Zuzendaritza Nagusiko ekitaldi-aretoan. Bertan, hizketagai izan ziren zerbitzu-erakundeek bultzatzen dituzten berdintasunerako jardunbide egokiak; horien artean, BOMSek praktika on bat aurkeztu zuen, Euskalitek hautatu duena, eta Emakunderen webgunean osorik kontsulta dezakezuena.

Foroan, azaldu genuen nolako lana egiten ari diren, genero-berdintasunaren esparruan, erakundeko hainbat lanbide-kategoriatako lankideek gure erabiltzaileekin. Eta horien erakusle dira Lehenak-en, Barakaldon, Garamendin, Ajuriaguerran eta beste zentro batzuetan eratutako emakume-taldeak. Parte hartzen duten emakumeek onura ateratzen diete jarduerei, autoestimua hobetzen dute, ahalduntzen dira, eta horiez gain, gizarte-harremanak eta euren autokontzeptua hobetzen dute.

Horregatik guztiagatik, praktika horrekin jarraitu nahi dugu, eta etorkizunean BOMSeko zentro gehiagotara hedatu. Eskerrak eman behar dizkiegu praktika hau aurrera eramaten laguntzen duten profesional guztiei (Mavi Espinosa, Nuria Martinez, Janire Ibarrondo, Laura Narro, Izaskun Eraña, Aurora Oña, Sonia Herrera, Ana Merino, Copncepción Calvete, Izaskun Elortegi eta Aratxu Lozano).

Ainara Berasaluce

BOMSeko Ikerketa eta Berrikuntza Planean, hiru erronka planteatu dira:

1.- Ikerketa eta berrikuntza bultzatzea, osasun mentalean balioa sortzeko, eta erakundearen jarduna hobetzeko.
2.- Aurrera egitea I+G eta Bren emaitzak lekualdatzen eta transferitzen.
3.- Aintzatetsiak izatea egiten dugun ikerketa-eta berrikuntza-lanagatik.

Osorik ikusteko sakatu estekan.

BOMSeko berrikuntza kudeatzeko prozesuaren barruan, zaintza eta adimen estrategikoa dauzkagu. Zaintza eta adimen estrategikoaren bidez, jarraipen estuagoa egin dezakegu berrikuntzaren garapenaz, eta horrek balio digu inguruneko joerak ikusi eta atzitzeko, bai eta ezagutza sortzeko ere, ideia berritzaileen iturri gisa, erabakiak hartu eta gerta daitezkeen aldaketei aurrea hartzeari begira (UNE 166006: 2011Ex Araua; Snow, 2019).

Gaur egun, erreferente- eta analista-talde bat zaintza eta adimen estrategikoa lantzen ari da gure berrikuntza-ildoen inguruan, eta lanketaren emaitzaren berri emateko asmoz, eta gure Berrikuntza Batzordearen parte-hartzearekin, InnoBOMS buletina sortu dugu; bertan biltzen ditugu egindako zaintzari buruzko albisteak. Buletina beheko estekan duzue eskuragarri.

Zaldibarko eta Zamudioko profesionalek parte hartu dute euspen mekanikoen ordezko jardunbide egokiak ezartzeko egindako tailerretan, otsailean eta martxoan.

Horietan jakinarazi dira BPSO proiektuaren liderrek, koliderrek eta bultzatzaileek euspen mekanikoak prebenitzeko diseinatu zituzten ekintzak eta beren unitateetan izan duten eragina.

Parte-hartzaileek gogoeta egin dute ekintzak beren unitateetan ezartzeko elementu bideratzaileei eta gainditu beharko liratekeen oztopoei buruz, ibilbide-orrian lehen urrats bat eginez ospitaleetan euspenik gabeko arreta lortzeko.

Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareko zuzendaritzak bigarren aldiz berrikusi du Ingurumena Kudeatzeko Sistema. Dokumentatutako prozesu bat da, zeinaren bidez jasotzen den SGA-ebaluazioa egin ahal izateko beharrezkoa den informazio guztia.

Berrikuspenak hainbat helburu ditu: egiaztatzea zein diren haren egoera eta funtzionamendua, ikustea ea aldaketa nabarmenik gertatu den kanpoko eta barruko kontuetan eta alderdi interesdun guztien beharretan eta itxaropenetan; aztertzea auditoretzen emaitza eta noraino burutu diren ingurumen-helburuak; beharrezkoak diren baliabideak egokitzea eta hobetzeko aukerak berrikustea, eta abar. Azken batean, etengabeko hobekuntza ziurtatu nahi da, eta horrekin batera, IKSren egokitasuna eta eraginkortasuna egiaztatu.

Informazio gehiago, BOMSeko intranetean (beheko loturan).

Eskuragarri duzue intraneten BOSMen antolatu ditugun prestakuntza-jardueren programazioa urtearen lehen seihilekorako. Kontsulta dezakezue beheko estekan sakatuz

“Se dice que las obras que nos superan
son las mejores.
No siempre hay que subir muy alto.
Walt Whitman presentaba "Hojas de Hierba"
así: "Quien toca este libro toca un hombre".
En Bancal el regadío son las mismas
palabras de las que estamos hechos” (Ignazio Landa, 1962).

Ignazio Landak, BOMSeko pazienteak, “Bancal” bere liburua aurkezten digu oraingo honetan, beste bi ondu ondoren: “Donde se pace” (2022) eta “Cuadernos de la residencia” (2023).
“Bancal” salgai dago jadanik Aiboa liburudendan.

Lmentalaren zenbaki honetan, funtsezko 6 aholku ematen dizkizuegu segurtasun handiagoz nabigatzeko Interneten.

Ingurune digitala gero eta konplexuagoa denez, ematen dizkizuegun aholku labur hauek alde handia eragin dezakete segurtasunez lan egitearen edo zibereraso bati atea irekita uztearen artean, aintzat hartuta ondorio larriak ekar ditzakeela, bai maila pertsonalean, bai korporatiboan. Horregatik gomendatzen dizuegu infografiari begiratzea: 30 segundo besterik ez dituzu beharko.

E.G.

Argitaratu dute noiz etorriko zaizkigun BAME, BAPE eta BAEE berriak: datorren maiatzaren 7an izango da. BAEEek eta BAPEek apirilaren 1etik aurrera aukeratuko dute plaza, eta BAMEek apirilaren 5etik aurrera.

Eva Garnica

Galdetu al diozu zeure buruari zer ariketa izan daitekeen onena zure burmuinarentzat edo pazienteen burmuinarentzat? “Intxaurrak burmuinerako” kanalaren bideo honetan erantzuten diogu ohiko galdera horri.

Eva Garnica

Hori da liburuaren izenburuaren euskarazko itzulpena: "A narrative of the treatment experienced by a Gentleman during a state of mental derangement designed to explain the causes and nature of insanity, and to expose the injudicious conduct pursued towards many unfortunate sufferers under that calamity". Ez dugu aukeratu liburua hark daukan literatura-kalitateagatik, baizik eta eromenaren esperientzia pertsonalaren lehen lekukotzetako bat izateagatik, eta, bereziki, azaleratzen duelako nolako arreta eztabaidatsua jasotzen zuten gaixo mentalek XIX. mendearen erdialdeko Ingalaterrako ospitale psikiatrikoetan (garai hartan, asilo edo eroetxe esaten zitzaien).

Perceval Erresuma Batuko elite aristokratikoko familia batean jaio zen 1803an; bere aita, Egmonteko bigarren kondearen semea, lehen ministro izatera iritsi zen 1809an, baina erail zuten, Johnek 9 urte zituelarik, Erresuma Batuko Parlamentuan bertan. Ez dago argi gertaera hori zenbateraino dagoen lotuta etorkizunean pairatuko zuen haustura mentalarekin, zeinaren lehen sintomak 1830ean agertu zituen, 27 urte zituenean; hain zuzen ere, Eskoziara bidaia espiritual bat egin eta sekta erradikal ebanjeliko moduko batean amaitu zuenean. Horren ostean, Irlandan dagoneko, gero eta portaera nabarmen alderraiagoa eta arraroagoa agertzen hasi zuenez, familiak psikiatrikora eramatea erabaki zuen: lehenik, Bristoletik hurbil zegoen batera, eta gero Sussex-era, zeinetan hiru bat urte iragan zituen.

Behin gaindituta itxuraz psikosi eskizofrenikoaren gertakari bat zirudiena, bizitako esperientzia psikotikoak argitaratu zituen bi liburukian. Horietan, bere egoera deskribatzeaz gain, kontatzen du nolako tratua eta tratamenduak jasan zituen, isolamendua, abusua eta baita askatasuna berreskuratzeko aurrera eramandako borroka ere. Osteko bizialdia kanpainak egiten eman zuen, bai "lunatikoen" gaineko legeak erreformatzeko, bai psikiatrikoetan ospitaleratuentzako tratu hobea eskatzeko; eta bere burua hasi zen aurkezten "Bere maiestatearen eroen abokatu nagusi" tituluarekin. Batu zitzaion, halaber, paziente ohien, senideen eta laguntzaileen talde bati, eta 1845ean eratu zuen "Ustezko lunatikoen lagunen elkartea". 20 urtez aritu zen elkartea legebiltzarrean, bai eta epaitegietan eta jendaurrean ere, eta, hitzaldi eta topaketen bitartez, 70 pazienteren abusuen kasuak azaldu zituen hainbat ospitaletan, Bethlem ospetsua barnean hartuta.

Gregory Bateson antropologoak, Margaret Mead antropologoaren senarrak (emaztea ezagunagoa izan zen senarra baino), ospea lortu zuen “eskizofreniaren lotura bikoitzaren teoriagatik”, eta 1962an “La narratiba-ren” bi liburukien bertsio bat argitaratu zuen "La Narrativa de Perceval: el relato de un paciente de su psicosis 1830-1832" izenburuarekin. Perceval aitzindari izan zen paziente psikiatrikoen eskubideen aldeko aktibismoan, lehen pertsonako kontakizuna eginez, errekuperazio pertsonalaren adibide izanik, eta jendaurrean eta botere politikoekin jardunez: bigarrenekin, bereziki.

1859an, “Bere maiestatearen lunatikoen elkarteak”, urteetan eskatu ondoren, entzunaldi bat lortu zuen Legebiltzarrean; bertan Percevalek argudiatu zuen pazienteak babestu behar zirela nahigabeko ospitaleratzeetatik eta baimenik gabeko tratamendu esperimentaletatik; aldarrikatu zuen eroetxe pribatuak ixtea, pazienteek erabakiak hartu ahal izatea euren tratamenduetan, kanpoko komunikazio-askatasuna edukitzea (garai haietan ez zegoen mugikorrik, bai ordea gutunak bidaltzerik) eta antzeko beste batzuk ere. Elkartearen etsipenerako, horrek guztiak ez zuen lege-aldaketarik ekarri, eta indarra galtzen joan zen. Haren lekukoa Louisa Lowek eta “Lunatikoen legearen erreformarako elkarteak” hartu zuten, eta urte asko geroago, paziente psikiatrikoen aldeko mugimenduek.

J.U.

Lan honek oihartzun handia izan du Alemanian, eta hainbat sari eta izendapen ekarri dizkio Mikael Ross haren egileari. Lortutako arrakasta bere jatorrizko herrialdetik harago iritsi da, eta gaur egun hamar hizkuntzatara itzulita dago. Hori gutxi balitz bezala, komikian oinarritutako film bat prestatzen ari dira.

Rossek Noelen istorioa kontatzen digu; mutilak adimen-urritasuna dauka, eta amarekin batera bizi da guraso bakarreko etxe batean.

J.M.

Ezaguna egiten zaigu “Emerson, Lake and Palmer” taldeko kide eta sortzaile izateagatik, baina teklatu-jotzailea izan zen 60ko hamarkadaren amaieran beste talde mitiko batean ere: Nice-n.

Keith Emerson rockaren historiako teklatu jotzailerik onenetakotzat jotzen da, itzal handiko beste batzuekin batera: Rick Wakeman, John Lord- eta Tony Banks, adibidez. Haren hastapenetan, bereziki bertutetsua izan zen Hammond-organoa jotzen, eta, ondoren, lehenetakoa Moog-sintetizadore bat edukitzen eta estudiotik kanpo erabiltzen zuzeneko kontzertuetan. Eta hori harrigarria zen, aintzat hartuta garai hartako Monster Moog-ak 250 kg pisatu eta hiru metroko altuera zuela. Hortaz, ezin esan batere tresna eramangarria zenik. Gerora, sintetizadore modernoagoak iritsi ziren, hala nola Minimoog, Yamaha GX-1 eta Korg-a, 70eko talde guztien agertokietan ikus zitezkeenak.

“ELP”k toki bat eta nolabaiteko ospea lortu zuen 1970ean, Wight uharteko jaialdian parte hartu eta gero. Emerson entzutetsua zen musika klasikoko piezak rock-estiloan jotzeagatik (Adibidez, Mussorgskyren “Erakusketa baterako margolanak”), baina taldeak historia egin zuen LP Tarkus, Trilogy eta Brain Salad Surgery mitikoei esker.

Eta horrek guztiak badu zerikusirik osasun mentalarekin eta psikiatriarekin? Bada, Keithek distonia fokal bat jasan zuen eskuineko eskuan, eta horrek asko zailtzen zion ohiko maisutasunez jotzea. 1994an ebakuntza egin zioten, baina arrakastarik gabe. Antza, egoerak dezente eragin zion, eta, hala ere, urteak eman zituen maila handian. 2010etik aurrera, berriz, okerrera egin zuten pixkanaka hala distoniak nola depresioek eta alkoholaren kontsumoak, harik eta 2016ko martxoaren 11n, Keith Emersonek bere buruaz beste egin zuen arte, bere etxean, Santa Monican, Kalifornian. Greg Lake urte horretan bertan hil zen pankreako minbiziak jota.

J.U.

Etxea doktorea Sevillarako bidaia prestatzen ari da. Ez dakigu ostaturik daukan ala gaupasa egingo duen. Oraingoz, gure klub maiteko jokalari sail historiko bat utzi digu, eurekin batera beroketa-ariketak egiten joan gaitezen.

Conchi Moreno, Begoña Gómez, María Maidagan, Alesandra Campo, Ainara Berasaluce, Eva Garnica, Jon Lizarraga eta Juan Medrano.