Lmentala 12. zk. / nº 12 - 2013ko iraila / septiembre 2013
SAREA GARA
Lmentalak urte bat bete du!
Gogoratu buletina zabalik dagoela parte hartzera. Ongi etorriak dira berriak, iradokizunak, eta kazetaritza edo literatura gogoko duten pertsonak eta erredakzio-taldean sartu nahi dutenak. Hona idatzi: LMENTALA@osakidetza.net
Hobetzen jarraitzeko zure iritzia jakin nahi genuke. Zer da gehien gustatzen zaizuna? Zer botatzen duzu faltan? Esan ahal diguzu loturan dagoen galdetegi laburrean? 4 galdera dira, besterik ez.
M.L.
Erlazionaturiko Loturak
Bizkaiko Osasun Mentaleko Atlasa argitaratu da
Bizkaiko Osasun Mentaleko Atlasa sortu zen Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareak eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko Bizkaiko Lurralde Ordezkaritzak dokumentu zientifikoa behar zutelako honako hau lortzeko.
• Osasun Mentaleko sistema publikoaren egoera eta funtzionamendua ezagutzea.
• Kudeatzeko eta planifikatzeko laguntza ematea.
• Inplikatutako sailen sustapena, lankidetza eta koerantzukizuna ebaluatzeko metodoa izatea, eta buru-nahasmendua duten pertsonen, senideen eta laguntzen dieten langileen parte hartzea bultzatzea.
Atlasak zera du: osasun mentaleko zerbitzuen katalogo estandarizatua, osasun mentaleko zerbitzuen mapak Bizkaian, osasun mentaleko atentzioaren eremu geografikoen karakterizazio soziodemografikoari buruzko informazioa, asistentziadun psikiatrian erikortasunaren lurralde-banaketa eta osasun mentaleko zerbitzuen erabilera.
Informazioa gaixotasun mentala duten pertsonei eta familiei zuzendutako osasun mental publiko, kontzertatu eta diruz lagundutako zerbitzuei buruzkoa da. Informazioaren erreferentzia urtea 2011 da (kasu batzuetan 2012ko datuekin osatu da).
Dokumentu osoan sar zaitezke eta horrez gainera, loturetan Jose J. Uriartek egindako laburpen bat aurkituko duzu.
M.L.
Erlazionaturiko Artxiboak
BOMSeko gizarte-langileen "World Café"
World Cafe bilera egituratu moduko bat da eta pertsona talde handi baten arteko elkarrizketa baloratzen da. Parte hartzaileak mahai batzuen inguruan biltzen dira, mahai bakoitzean eztabaidagai bat planteatzen da eta hor sortzen diren ideiak batu egiten dira. Aldizka mahaiz aldatzen da, pertsona guztiek mahai guztietan euren ikuspuntua emateko aukera izan dezaten. Azkenean bateratze-saio bat egiten da parte hartzaileen ekarpenak partekatzeko.
Gizarte-langileek honako hauei buruz hitz egin duten atentzio plan indibidualizatua, gizarte-langilearen rola BOMSen, gizarte-lanaren koordinazioa, balorazio sozialaren (Osabide Global) aplikazio informatikoa. Horrez gain, mahai ireki bat ere egon zen beste mahaietan aztertu ez ziren gaiak edo erronka berriak planteatzeko.
Bilera oso parte hartzailea izan zen eta giroa oso ona izan zen.
Ondorio moduan honako beharrak atera ziren:
• Kasuak bideratzeko irizpideekin lan egiteko beharra, esku-hartzeko beharra antzematen den lehenengo momentuetan, lehenbailehen kudeaketak egiten hasteko eta ahalik eta modu armonikoenean. Horretarako bideratzeko irizpide zerrenda bat dago eta zerrenda hori zabaltzen jarraitu behar da.
• Ebaluazio sozialaren aplikazioa betetzea, informaziorako tresna nagusi bezala eta maila asistentzial guztietan eskuragarri (epe ertainera?) egotea.
• Informazioa pazientearekin batera joan dadila.
• Gizarte-langileen jarduerak artikulatzeko modua lantzen jarraitzea, ahalik eta homogeneoena izan dadin bai prestazio eta baliabideen eskaintza, bai gizarte-langileari eragiten dien prozesu asistentzialen sistematika.
Erantsitako fitxategiak informazio osagarria du.
M.L.
Erlazionaturiko Artxiboak
Pisu babestuak Zaldibarren
Zaldibarko pisu babestuei buruzko aurkezpenak itxi zuen egutegia joan den ikasturtean. Hiru pisu dira, elkarren ondoan, bederatzi emakume har ditzaketenak. Lehen Zaldibarko Ospitalearen menpe zeuden eta gero ezarri ziren Barrualdeko Eskualdearen “ospitalizazioaren ordezko baliabideen” artean; hasieran TAK taldeak egiten zuen gainbegiratzea eta gaur egun Ermuko Eguneko Ospitaleak du horren ardura (lagundutako zenbait emakumek azken horretara jotzen du egunez).
Pisuak zuzenean Osakidetzaren menpe dauden ostatu babestu bakarrak dira Bizkaian, eta aski ezagunak ez direnez, oso interesgarria izan daiteke, horiek hobeto ezagutzeko, behean erantsita doan aurkezpena. “Power point”a prestatu dute Fatima Uribek (Pisuen eta Ermuko eta Durangoko Eguneko Ospitaleen psikiatra arduraduna) eta Ainhoa Larrabidek (pisuetako monitorea).
O.M.
.
Erlazionaturiko Artxiboak
Argazki bilduma
Konexio gertagaitzak
Uztailaren 11n emaitzak aurkeztu genituen Eutokian. Ekitaldia streaming bidez eman zen zuzenean eta, aurkezpena ikusi nahi izanez gero, behean duzue dagokion esteka. Grabazio horretan daude Bilbao Ekintza ekitaldian partu duten erakunde guztien aurkezpenak. 14. minututik aurrera gure lanaren ondorioak entzungai dauzkazue, Patricia Caballero Lehenak programaren psikologoaren eskutik, eta Josune Martínez BOMSeko antolakuntza teknikariaren eskutik. Aurkezpenak 12 minutu dirau gutxi gorabehera.
J.M.
Erlazionaturiko Loturak
Ideia bikaina!
Kontua da guztiok ideia berriak partekatzea http://www.hobegehi.com plataformaren bitartez, eta aukera izatea horiek aztertu eta gauzatzeko, interesgarriak izanez gero. Ekimena ezagutu nahi dutenentzat, HOBE+ irailean aurkeztuko dute sortzaileetako batzuek zentro hauetan: 18an Zamudioko Ospitalean, 19an Bermeoko Ospitalean, 25ean Zaldibarko Ospitalean eta 26an Bilboko egoitzan.
Eta gure inspirazioa noiz etorriko zain gauden bitartean, gomendatzeko ariketa da Osakidetzako lankideek web orrian eskegitzen dituzten ideiak berraztertzea.
Erraza baino errazagoa.
O.M.
Erlazionaturiko Artxiboak
Erlazionaturiko Loturak
Gizarte Erantzukizuna Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarean
J.M.
Erlazionaturiko Artxiboak
Nola erantzun mezu bat
a. Ez da beharrezkoa beti erantzun duzun aurreko mezuaren aipu osoa egitea. Hortaz, gomendioa da aipatzea eta laburtzea erantzun behar dena baino ez eta ezabatzea erantzunari edo solasari ezer berririk ekartzen ez diona.
b. Jasotzaile anitzen mezu bat erantzun behar denean, zera gomendatzen da:
- Erantzuna batek baino ez badu jaso behar, berari baino ez bidaltzea (adibidez: bilera baterako deialdia jasotzen dugunean, erantzuna deialdia bidali duenak baino ez du jaso behar).
- Elkarrizketan parte hartzen duten guztiei bidali behar bazaie, baina, bereziki, pertsona bati, argi adierazi behar da: nori erantzuten zaion, zeri buruz eta elkarrizketaren zein momentutan.
- Ekidin behar da elkarrizketak egitea “banan-banan” eta beste solaskideei bidalketa masiboak egitea.
J.M.
DPBLO, arraioa! (2). Ohiko paperezko historia klinikoak
Kontuan hartzekoa da paperezko historiak ez direla dokumentu elektronikoak (edo fitxategiak) bezain seguruak, daukaten bolumenagatik, jasan ditzaketen kalteengatik eta letragatik; batzuetan profesionalek era ulertezinean idazten baitute.
J.L, L.P, J.Me.
Erlazionaturiko Artxiboak
EX CATHEDRA
TAKen Europako II. Biltzarra Avilesen
Duela hamar urtetik Osasun Mentaleko Sareak era aktiboan parte hartu du Avileseko Osasun Mentaleko Sareak gaiari buruz egiten dituen urteroko sinposiumetan, eta biltzar honetara ere bertaratu da. Ivan Ruizek eta Eskarne Zallok, Ezkerraldeko eta Uribeko TAk taldeen psikiatrek, tailerra eman zuten psikofarmakoen erabilerari buruz TAk taldeetan. Gainera, Maite del Campok eta Andrea de Sayasek, BOMSeko erizainek, beste tailer bat eman zuten erizaintzaren zereginari buruz TAK taldeetan; eta Jose Uriartek, beste aldetik, hitzaldia eman zuen, buruko gaixotasunak jotako pertsonen gizarteratzeari buruz eta gizarteratze horretan osasun arloko sistemek duten betebeharrari buruz.
Azpimarratu behar da gaztelaniaz emandako tailerren artean arrakastatsuena izan zela tratamendu farmakologikoari buruzkoa.
Hurrengo biltzarra 2015. urtean egingo da Oslon.
Jose J. Uriarte
Erlazionaturiko Artxiboak
Erlazionaturiko Loturak
Osasun arloko ikerketa, Ikerketa Zientifikorako, Teknikorako eta Berrikuntzarako Estatuko Planaren esparruan
Uztailaren lehenengo astean zehar, Menendez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatearen udako ikastaroen artean ikastaro bat egin da ikerkuntzari buruz, osasunaren esparruan nazio-mailan.
Ikastaroan hainbat nazio-ekintza aurkeztu eta eztabaidatu dira, gehien bat Carlos III.a Osasun Instituturen bitartez zuzendurik. Laburbilduta, esan dezakegu ikerkuntza ondokoetara bideratzen dela: osasun arloko Institutuei lagundu eta horiek finkatu, profesional sanitarioak ikerketan prestatu, norberari dagokion asistentzia-esparruan; eta azkenik, bikaintasun eredu bat sortu sarean aritzeko eta lehiakorra izateko helburuarekin, Europako onenekin alderaturik. Informazio gehiago izateko, hona hemen laburpen bat, ikastaroren hiru egunetan aurkezturiko txostenei buruzkoa.
Laura Alonso
Erlazionaturiko Artxiboak
Erlazionaturiko Loturak
Osasuna 2.0-ren III.jardunaldiak
2.0 osasun arloko munduko aditurik garrantzitsuenetakoek hartu zuten parte, baita Euskadiko zein beste autonomia erkidego batzuetako ekimen berritzaileen ordezkariek ere.
Osasun mentalak bere lekua izan zuen. Ana Gonzalez Pinto gure lankideak nahasmendu bipolarra duten pertsonei zuzendutako proiektu bat aurkeztu zuen. Saiakuntza klinikoaren metodologiarekin diseinatua, 2010ean hasi zen eta FI-STAR (Future Internet Social and Technological Alignment Research) euritakoaren azpian jarraitzen du plataforma seguru eta egonkorrago bat izateko. Terapia mota honen alderdirik positiboenen artean nabarmendu zuen oso erraza zela osasun mentaleko zentrora joan nahi ez dutenenganatzea eta gazteak ohituta daudela ingurune hori erabiltzera. Baina, terapia presentzialaren osagarria dela ere azpimarratu zuen; izan ere, ahots doinua eta aurpegi-adierazpena galdu egiten dira eta ez da baliagarria erabiltzeko larrialdietan, ezta gertakari akutuetan ere.
Loturak jardunaldien laburpen “berezi samarra” du.
Eta zuk, web-ik edo aplikazio mugikorrik preskribatzen al duzu?
M.L.
Erlazionaturiko Artxiboak
GPABren Nazioarteko X. Jardunaldiak
GPABa Euskadiko psikoterapeuta elkarterik zaharrena dela esan daiteke. 1983. urtearen erdialdean sortu zen, nahiz eta lehengo jarduerak 1975ean hasi ziren. Orduan medikuntza ikasle talde bat, medikuak eta psikologoak elkartzen hasi ziren zenbait jarduera zientifikoren inguruan. GPABa eredu izan da prestakuntzaren arloan azken hamarkadetan gure ingurunean, eta gaur egun BOMSeko profesional kopuru handi bat horren kide dira.
Jardunaldiek egitarau trinkoa eta interesgarria eskaintzen dute eta horietan nazioarteko hizlari batzuek parte hartuko dute, hurbileko beste lankide batzuekin batera. Erakargarria da, halaber, bekadun inskripzio batzuk eskaini direlako sareko profesionalentzat, BOMSekin indarrean dagoen elkarlanerako hitzarmenaren ondorioz. Horietako bat lortzeko eskabidea egin behar da, ondoan erantsita agertzen den eredu ofizialean, eta helbide honetara bidali irailaren 30a baino lehenago: BOMS.KONGRESUAK@osakidetza.net.
Eskabide kopurua kontuan hartuta, interesdunei jakinaraziko zaie onartuak izan diren ala ez.
O.M.
Erlazionaturiko Artxiboak
TXOKO-BOMS
Gero arte Carlos!
Ez da erraza, ordea, heriotzaren aurrean hitzik gabe geratzen baikara, are gehiago, hain hurbil gertatzen denean. Beraz, topiko bat erabili beharrean gaude gure sentimenduak adierazteko, baina oraingoan bihotzaren barru- barrutik:
Gogoan izango zaitugu beti, Carlos! Gero arte, lagun!
Elkarrizketa Laura Alonso Perezi
Gaur egun, zezenketa diziplina anitzeko eta sektore anitzeko sormen lan baten amaiera da, toreatzailearen faena burutzen duena. “Recibir con el capote”, “ la suerte de varas”, “las banderillas”,” la faena con la muleta” eta azkenik, “la estocada”, sekuentzia bakoitzaren atzean kultura osoa dago, ondo egituratutako orkestra dago helburu bakarra duena: zaleek faenaz goza dezaten eta, ahal dela, legenda kategoria lortzea.
Denok dugu buruan gure belaunaldiaren subkontziente kolektiboan dagoen toreatzaileren baten izena: Manolete, El Gallo, El Cordobés etab… Hala ere, gaur eguneko gizartean aldeko eta aurkakoen eztabaida dugu; izan ere, batzuentzat, artea dena, beste batzuentzat, basakeria da. Elkarrizketa honen helburua ez da eztabaida sortzea. Nahi dugun bakarra da tauromakian ikusten ez diren beste erdi horien errealitatea ulertzea.
Laura Alonso orain dela gutxi Pertsonaleko sailean lanean hasi den lankidea dugu Komunikazio, Prestakuntza eta Ikerkuntzako arloaren arduradun. Arte honen zaletu eta aditu handia da (zale amorratua dela esango nuke), galdera batzuk erantzuteko prest agertu da (Bilboko azken feriako kronika pertsonala ere eskaini digu), eta horrela zezenen mundu horretan “ikusten ez dena” erakutsi nahi digu; izan ere, Saint-Exupéryk esan zuen bezala “funtsezkoa da begientzat”
E.G.
Erlazionaturiko Artxiboak
Erlazionaturiko Loturak
-
Vídeo de la ganadería Cuadri 1 - Vídeo de la ganadería Cuadri 2
- Recibir con el capote (Escribano, Bilbao 2013)
- Picador (Tito Sandoval, Bilbao 2013)
- Suerte de banderillas (Cuadrilla Javier Castaño, Bilbao 2013)
- Muleta (Javier Castaño, Bilbao 2013)
PERISKOPIOA
Zamudioko Bioeskolak saski ekologikoa aterako du merkatura
Erreserabatu zure saski ekologikoa. Printzipioz, saski erdiak 10 euro balioko du eta osoak 16 euro. Barazkiak ekologikoak eta sasoikoak izango dira. Adibidez, saski batzuetan, proba moduan, ondoko sorta hau banatzen ari da: urazak (haritz osto uraza, eta “maravilla de verano“ deiturikoa), tomateak, kalabazina, piperrak, tipulatxo zuria eta gorria; dena den asmoa da gero eta produktu gehiago sartzea.
Interesdunek eta informazio gehiago jaso nahi dutenek ,dei dezakete telefono honetara: 688 884 339 edo mezu bat idatzi helbide honetara: n.etxebarria@emausnet.org
M.L.
Erlazionaturiko Loturak
Argazki bilduma
BOMSeko IV. Jardunaldiak oraindik gure artean
Ikus itzazue, merezi dute!
M.L.
Erlazionaturiko Artxiboak
-
Conviviendo con robots - Reseteando la terapia tradicional
- Smarthphones y Google Glasses
- Conviviendo con robots - Presentación de las IV Jornadas RSMB
Estropatada: pon tus patos a remojo
Diagnostiko hondatzailea jasotzean, bizitzaren eta poztasunaren aldeko apustua egiten zuten eta Walk On Proyect (WOP) fundazioa sortu zuten. Sormen eta ilusio handiarekin jarduera dibertigarri pilo bat asmatzen dituzte (“bonbero-ideiak”) “ arruntak ez diren” gaixotasun neuroendekapenezkoak zabaltzeko, sentsibilizatzeko eta ikertzen laguntzeko.
Azken burutazioa da gomazko ahateekin estropada bat egitea Bilboko itsasadarretik.
Urriaren 13an Bilboko suhiltzaileek milaka gomazko ahate jaurtiko dituzte itsasadarrera udaletxeko zubitik. Bi kilometro pasatxoko lasterketa egin eta gero, suhiltzaileek ahateak batuko dituzte sareekin Euskalduna zubian. Estropada amaitzen denean, Itsasoko Museoaren zabalgunean sariak banatuko dira eta jai handi bat egongo da.
WOPatoa 5€-ren truke eskura dezakezu eta estropada egunean zure ahatearen ibilbidea geolokalizazio-sistema baten bidez jarrai dezakezu. Anima zaitez eta parte hartu, gaztelaniaz esaten den moduan “para que otros no paguen el pato”. Euren web-orrian duzu informazio guztia.
M.L.
Erlazionaturiko Artxiboak
Erlazionaturiko Loturak
LEHENENGO PERTSONAN
Durangoko Eguneko Ospitalean I. pintxo-dastatzea
Bukatzeko, pintxo lehiaketa antolatu dugu profesionalen eta erabiltzaileen artean. Ildo horretan lau lan-talde osatu ditugu eta horietatik lau pintxo eder atera dira: “Rosemae”, “Tortilla de la huerta”, “Durantxori” eta “Roaski”. Ageri denez, izen zaporetsuak eta originalak dira, ondoren zehatzago azaltzen ditugunak.
- “Rosemae” galeper arrautza egosia da, antxoaz, piper gorriz eta olibaz.
- “Tortilla de la huerta”, tortilla goxo-goxoa piper berde batekin lagundurik
- “Durantxori” ohiko txorizo pintxoa da, ogi xerra baten gainean. Txorizo egosi aparta, inondik ere, txerri ekologikoarena.
- “Rosaski” entsaladilla da, ganba goxo egosiek lagunduta.
Zenbait ezaugarri hartu dira kontuan, besteak beste: gustua, sormena, itxura eta originaltasuna; eta honako emaitza hau lortu dute: 1. “Tortilla de la huerta” (8.3 puntu), 2. Rosemae (7,8 puntu), 3. Rosaski (7,4 puntu) eta Durantxori (5,9 puntu).
Beraz, argi dago ohiko patata tortilla, piper berdez lagunduta, irabazle atera dela. Argazkiak erantsi ditugu bistaz goza dezazuen. Guk tailerra bukatu genuen lunch eder batekin. Hemendik zoriondu nahi ditugu sukaldaritza tailerrean parte hartu duten guztiak, profesionalak zein erabiltzaileak; eta besterik gabe, uda ona pasa.
Mª Teresa Rodríguez (DUE Durangoko EOn) y Eneko Gutiérrez (TO Durangoko EOn).
Argazki bilduma
La soledad y el sonido
(1) Óscar Martínez Azumendi e Irantzu González Llona (Comps). Escenarios. Colección Estudios nº 50. Asociación Española de Neuropsiquiatría. Madrid, 2013. 292 pp.
O.M.
Erlazionaturiko Artxiboak
BAZEN BEHIN
Laborterapia eta terapia okupazionala perspektiban
Terapia okupazionalaren kasuan, gaur erreskatatzeko aukera dugu Lmentala aldizkarirako, Bermeoko Ospitaleak dohainik 1969an antolatu zuen “I Curso de Auxiliares Psiquiátricos de Laborterapia”ren oinarriak eta programak. Bitxia da ikustea nola aurreikusten zen “eskatzaileak” “ emakumezkoak” izango zirela.
Ikastaroa 1971n errepikatuko zen beste izen batekin: “II Curso de Auxiliares de Terapia Ocupacional y Laborterapia”, baina oraingoan 300 pezetako matrikula ordaintzea eskatzen zen. Horrela adierazten du Manoli Badiolaren izenean luzatutako ordainagiriak. Hura, harrezkero, lanean aritu da ospitalean, jo ta ke, joan den abuztuan erretiroa hartu duen arte, beste lankide batzuekin batera. Berari eskertu behar diogu dokumentua hain ongi gorde izana.
Hil honetan betetzen dira 44 urte ikastaro hura egin zenetik. 1994an XXV. urteurrena ospatu zuen oroitzapenezko jardunaldi batekin eta egitarauan BOMSeko beste aurpegi ezagun batzuk ere aurkitu ditugu.
O.M.
Erlazionaturiko Artxiboak
Argazki bilduma
ATSEDENALDIA
¿A Dónde vamos, papá? (Ed. Destino)
(Gehiago irakurri erantsitako artxiboan)
J.Me.
Erlazionaturiko Artxiboak
Txori-Herri Medical Journalen iragarkiak( IV). Zipoterol ®
Iragarkiaren zenbait zehaztasunek aparteko iruzkina merezi dute; adibidez, egilearen lan literarioan eta grafikoan etengabe aipatzea alboko herrialdearen edo “lurralde historikoa”ren auzokideak, edo laborategi fabrikatzailearen izena, gaur egun musa erotiko-kistch bat gogora ekartzen duena eta garai hartan Italiako politikara igaro zena.
ZipoteroIa atera eta 10 urtera sildenafiloa atera zuten merkatura (Viagra, lagunentzat), hori lehen medikamentua izan zen fosfodiestarasa tipo 5aren berariazko inhibitzaileen artean (PDE5). Gaur egun talde horren beste farmako bi daude gure merkatuan, eta laster aterako dute beste bat. Gainera, inpotentziari gaur “tentetzeko disfuntzioa” deritzo, izen horrekin ikusgarriago geratzen da; eta batez ere, teknikoki medikuago eta medikoki medikoago.
Jon, egia esan, farmakologiaren Julio Verne bat izan zen
J.Me.
Erlazionaturiko Artxiboak
Don Celes. "Hipnosis II" (1976)
Argazki bilduma
KOLABORATZAILEAK
Ale honetan parte hartu dute:
Laura Alonso Pérez, Garbiñe Apraiz Urigüen, Manoli Badiola Lecosais, Ainhoa Bilbao Maiza, Paco Chicharro Lezcano, José M. Díaz Zorrozua (J.D.), Enrique González Arza (E.G.), Eric González herrero, Eneko Gutiérrez Gómez, Leonor Isasi Acosta, Ainhoa Larrabide Izurieta, Marian Larrinaga Vélez, Jon Lizarraga Sobrino (J.L.), Mónica López Ortiz (M.L.), Óscar Martínez Azumendi (O.M.), Josune Martínez Magunacelaya (J.M.), Juan Medrano Albéniz (J.Me.), Luis Pacheco Yáñez, Mª Teresa Rodríguez Burgos, José Juan Uriarte Uriarte (J.U.), Fátima Uribe Guinea.