Medikuntzan lizentziatua naiz Euskal Herriko Unibertsitatetik. Nire lan-esperientzia, batez ere, kudeaketa sanitarioarekin lotuta egon da. 10 urtez egon naiz Asturiasen lanean. Lehenengo Cangas del Narcean Harrera zerbitzuko arduradun eta gero San Agustin de Aviles ospitalean zuzendariorde mediko eta zuzendari mediko, guztira, 5 urtez. Gero Osakidetzan sartu nintzen eta Zumarragako Ospitalean zuzendari mediko egon naiz 9 urtez.

Irailaren 2an BOMSeko zuzendaritza medikoan hasi naiz.

Osasun Mentalaz bestelako eremu batetik natorren arren, oso pozik nago eta ilusioa dut Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarean egoteagatik. Oraindik gutxi ezagutzen dut, baina azpimarratu nahi nuke eta eskertu hartu nauten pertsonen tratua eta harrera ona.
Egin nahi dudan lehenengo gauzetako bat da Sareko zentroak bisitatu eta bertan lan egiten duzuen pertsonak ezagutu. Ordura arte aprobetxatu nahi dut Lmentalak eman didan aukera hau nire agurrik beroena emateko.

Jose Ignacio Landaluce

Nazioko Osasun Sistemaren “Guía de Práctica Clínica en Esquizofrenia y Trastornos Psicóticos” deiturikoak zenbait ondorio interesgarri ezartzen ditu:

“Eskizofreniak jotako paziente asko ez da asistentzia egokia jasotzen ari. Nahiz eta psikoterapia tratamenduen eta parte hartze psikosozialen eraginkortasun zientifikoa nabarmena den, jasotzen duten asistentziak ez ditu biltzen eurentzat egokiak litezkeen parte hartze guztiak. Gaur egun nabarmen eraginkorrak diren tratamendu psikosozialak ez dira erabiltzen behar den neurrian”

“Gomendatzekoa da parte hartze psikosoziala profesionalek egitea, berariazko prestakuntzarekin, eskarmentu nahikoarekin , kualifikazioarekin (gainbegiraturik eta laguntza teknikoaz); eta baita prestasunez eta irmotasunez ere, epe luzera eurekin harremanari eusteko”. “Oinarrizkoa da konfiantzazko lotura bat. Parte hartze arrotzen aurka ohartarazi behar da, eta horrekin batera, gaixotasuna artatzerakoan, laguntzearen alde egitea eta eragilea izatea”.

Gidak ematen dituen aholkuen artean aurkituko ditugu:

- Tratamendu planetan parte hartze psiko-edukatiboak ezartzea, maiztasunez, pazienteentzat eta senitartekoentzat (ebidentzia zientifiko maila A)
- Sendiekin parte hartzea (IF), sendiaren zama arintzeko, pazientearen funtzionamendu soziala hobetzeko eta kostu ekonomikoa txikiagotzeko (A).
- Sendiei IFa eskaini behar zaie paziente eskizofrenikoekin bizi direnean edo eurekin harremanetan daudenean; batez ere, pazienteak behin baino gehiagotan gaixotu direnean edo berriz gaixotzeko arriskua dutenean; eta baita sintomatologia iraunkorra duten kasuetan ere (A).
- Arlo psiko-edukatiboko IFa, aditzera ematen den emozioaren maneiuan oinarrituta, berriro gaixotzea ekiditeko eta gaixotasunaren pronostikoa hobetzeko (eraginak 24 hilabete dirau) (A)
- Pazienteak IFko saioetan sartu behar dira, ahal den aukera guztietan, berriro gaixotzearen arriskua asko murrizten duelako (A).
- IFa denboran zehar (sei hilabetez baino gehiago), berriro gaixotzearen arriskua murrizteko (A).

Aholku hauek kontuan hartuta, bagoaz deskribatzera Basauriko Osasun Mentaleko Zentroan bizi izandako esperientzia bat, 2012-2013 urteak bitartean.

Vital Arce

Manuene toxikomanoen errehabilitazio zentroak 30 urte bete du aurtengo abuztuan eta Larrabetzuko herriarekin ospatu nahi izan du, esker ona emateko asmoz denbora honetan egin dion abegiagatik.

Ospakizuna abuztuaren 28an izan zen, horretarako Eurocamerata orkestrak kontzertua eman zuen Larrabetzuko elizan. Musikari alemaniarrek eta espainiarrek osatzen dute taldea eta saio ederra eskaini zioten gogoz etorritako publikoari. Nabarmentzekoa da musikari bakarlari bikainen lana.

Kontzertura Osasun Saileko kontseilari-ordea joan zen, Eusko Jaurlaritzaren aldetik.

Eurocamerataren musika apur bat entzungai dago beheko bideoan.

J.D.

MEZUAK BIRBIDALTZEA

Birbidaltzen dugunean mezuaren aipu osoa birbidaltzen dugu. Baloratu behar da informazio hau beharrezkoa den edo ezabatu ahal den mezua arintzeko.

Kontuz ibili behar da postak birbidaltzen ditugunean, daukaten guztia (aurreko jasotzaileen helbideak barne) birbidaltzen diogunak jasotzen du eta, batzuetan, mezuaren gorputza ere bai (batez ere, elkarrizketa luzea izan bada). Gainera, pertsona horrek jaso behar ez duen informazioa jaso dezake eta aurreko jasotzaileak nortzuk izan diren ere jakin beharrik ez du.

J.M.

SUPRE (edo ezarrita dagoen tokian, bere bertsio eguneratuena, PRESBIDE) preskripzioko sistema unibertsala da, espezialitate bakoitzean bere ikuspuntutik pazienteak tratatzeko behar duen medikamentua preskribitzeko. Epe ertainera e-rezeta-ren (errezeta elektronikoa) bidez egingo da eta ez da errezetarik inprimatu behar izango.

E-rezeta ezarri arte, errezetak DIN-A4 formatuan inprima daitezke. Medikuek baino ezin dute preskripzioa egin, baina inprimatu Erizaintzak ere egin ditzake.

J.Me.

DPBLO-ren arabera, osasunari buruzko datuak bereziki babestutako datuak dira eta horiek bereziki babesteko araudi juridiko bat ezartzen du. Aurretik estatuko legedian jasotako Ley 41/2002, de 14 de noviembre, Básica Reguladora de la autonomía del paciente y de derechos y obligaciones en materia de información y documentación clínica (LBRAP) izeneko legea gure autonomia erkidegoan historia klinikoari buruz osatzen duen araudi nagusia, DPBLO-rekin batera, hauxe da: 38/2012 Dekretua, martxoaren 13koa, historia klinikoari eta osasun-arloko paziente eta profesionalek dokumentazio klinikoaren arloan dituzten eskubide eta obligazioei buruzkoa. Lege horietan garatu eta osatzen da informaziorako eskubidea osasun eremuan.

OSPITALEETAKO SINTROM-A IKUSI ETA SINATZEA

Urtarrileko alean medikamentuak biltzeko eta kontserbatzeko praktika onekin egin genuen bezala, gure Sarean azaldutako gorabeheren azterketaren ondoren sortzen diren ideia, praktika eta gomendio onak partekatzen jarraitzen dugu edizio honetan, elkarri hobetzeko eta ikasteko ematen diogun aukera bezala.

Kasu honetan, ohiko prozeduran eman den aldaketa bat da: nola ikusi eta sinatu Sintrom pauta hematologikoa ospitaleetako Osabide Globalen

A.V

Manu-Enek 30 urte bete ditu. Ospakizunak antolatuta dira eta horietako bat irailaren 4an izan zen BOMSeko ekitaldi aretoan antolatu zen hausnarketa zientifikoa.

Carlos Pereirak egin zuen aurkezpen formala eta gero Guillermo Viñegra Osasun Sailburuordeak hitz egin zuen zentroa garatzean gertatutakoak laburbiltzeko eta toxikomanien arloari buruzko etorikizunaren nondik norakoak azaldu zituen. Ondoren, Juan Antonio Abeijonek hitzaldi bat eskaini zuen “Estrategias de futuro en el abordaje de los consumos de drogas. Patología dual, trabajo clínico y evolución de los modelos asistenciales”.

Aurkezpenen bigarren zatian Mikel Palaciosek gidatu zuen mahai-ingurua dela eta, esan behar da mahai-ingurua diseinatzeko modu berria izan zela, kontuan izatekoa hurrengoetarako. Manu-Enetik prestakuntza garaian pasatu diren langile gazte batzuk bildu ziren mahai-inguruan: Irantzu González (Psikiatriako BAME), María Carballo (Psikologiako BAPE), Marta Sanz (Familiako BAME), Naiara Pujana (Psikopedagogoa) eta Élida Grande (Psikiatra).

Hausnarketa egiteko topagune interesgarria, hunkigarria eta itxaropentsua.

O.M.

Laburpen orokor moduan adierazi daiteke parte hartze globalak gora egin duela %72,2era arte; orain dela 5 urte, lehenengoz egin zenean, baino nahiko gorago, orduan %54,3k hartu zuten parte. Egoiliarren gogobetetze orokorra 5etik 3,93koa da; hori ere gorantz doa, lehenengo urtean 3,73 izan zen. Osasun mentaleko BAEEn (EIR) kasuan, are gehiago igo da (4,50) eta Psikiatriako BAME-en kasuan (4,0). BAPEen (PIR) kasuan pixka bat gutxiago (3,53).

BOMS dela eta, kontuan izanda parte hartzaileen kopuru proportzionala baxua dela eta horrek esan nahi duena, nahiz eta batez besteko gogobetetzean beherakadatxoa antzematen dugun, aurreko inkestarekin konparatuz, ikusten dugu puntuazio hori EAEkoa baino altuagoa dela. Bereiztuta ikusten dugu , BAMEen (MIR) kasuan, goraxeago dagoela (4,14), eta beheraxeago, BAEE-n (EIR) kasuan (4,25) eta BAPEen (PIR) kasuan (3,33).

Oro har, gogobetetzea 7 eragileren inguruan egituratzen da:

• Tutorea.
• Irakaskuntzaren antolamendua. Eskaintza prestakuntzan eta ikerkuntzan, eta irakaskuntzaren antolamendua.
• Gaitasun osagarriak. Ondorengoekin zerikusia duten aldagaiak: Ikerkuntza, kudeaketa, informazioaren erabilera, ebidentzian oinarritutako medikuntza.
• Pertsonen arteko gaitasunak. Ondorengoekin zerikusia duten aldagaiak: komunikazioa, balore profesionalak, etikoak …
• Staff. Ondorengoekin zerikusia duten aldagaiak: Staff-ak eskaintzen dituen aukerak trebetasun klinikoak hartzeko eta gainbegiratzea ohiko lanaldian eta zaintzetan.
• Saioak. Saio guztiak irakaskuntza zetroko orokorrak izan ezik.
• Ikastaro eta biltzarretara joatea

“Tutorea” eta “Staff”-a eragileek lortu dute egoiliarren artean gogobetetze-maila altuena, 3,97 eta 3,88, hurrenez hurren. Azpimarratzekoa da gogobetetzean eragin handia duela egoiliarrek ikustea prestakuntzako banakako plana dutela eta betetzen ari dela.

Datu horiek eskainitako prestakuntzaren kalitatean hobetzen jarraitzen lagunduko digute eta , bestalde, poztu egiten gaituzte, eta tutore, irakasleei eta egoiliarrei eurei ere eskerrona adierazteko balio digute.

O.M.

1871n, Edward B. Tylorrek honela definitu zuen gutxi gorabehera kultura. Beraren ustez, kultura zen osotasun konplexu bat zeinetan hauek batzen ziren: ezagutza, sineskerak, artea, morala, zuzenbidea, ohiturak eta gizakiak lortutako beste edozein ohitura eta gaitasun. Definizio honen azpian, ordea, galdera bat ezkutatzen da, teorian erraz erantzuten dena, baina egunerokoan zaila dena gauzatzea. Galdera hauxe da: nola transmiti diezaiekegu gure seme-alabei kultura hori, eta, batez ere, nola sentiarazi berarengatiko grina?

Erantzuna bilatzeko, Teresa Congeti egingo diogu elkarrizketa. Teresa Bombero Etxaniz (Bilbo) osasun mentaleko zentroan egiten du lan erizain. Ondo ezagutzen dutenek diote zine eta literatur zale amorratu dela eta bere bizitza eleberri bat dirudiela.

Ikuspegi erakargarri honen aurrean, Teresak esan behar diguna arretaz irakurtzear gonbidatzen zaituztet eta bere hitzen gaineko hausnarketa bat egin eta, bide batze, egiten dituen gomendioez gozatzera.

E.G.

Osasun Mentalaren Munduko Eguna urriaren 10ean ospatzen da 1992tik. Urtero, Osasun Mentalaren Munduko Federazioak, Osasunaren Munduko Erakundearen babesarekin, gai bat aukeratzen du eta aurten hauxe da “Osasun Mentala eta `pertsona nagusiak”. Ospakizun honen helburua da biztanleriaren aurrean ikusgarriago egitea, gaixotasunak paziente eta senideei eragiten dien bigarren mailako problematika eta gobernuei horien beharrizanez ohartaraztea.

O.M.

"Desconectados" ordubeteko film dokumentala da. Dokumentalean Avileseko Hospital de San Agustineko Area III-ko tratamendu asertibo komunitarioko (TAK) talde-lana nola garatzen den erakusten da. Gaixotasun larria duten zazpi pertsonak beren gaixotasuna eta tratamendua nola ikusten duten kontatzen digute.

"Desconectados" dokumentala Osasun Mentaleko Sareko II - 2011. Jardunaldietan aurkeztu zen eta telebistatik eman dute orain dela gutxi. Interneti esker berriro ikusi ahal izango duzue. Oraindik ikusi ez duzuenoi gomendatzen dizuegu, zalantzarik gabe.

Hemen bila dezakezue:

- Televisión Asturiana (TPA): http://www.rtpa.es/video:Documentales_551313028153.html

- La2: http://www.rtve.es/m/alacarta/videos/el-documental/documental-desconectados/1962387/?media=tve

- YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=9UahgNhwAPg

M.L.

Kontakizun laburrekin jarraitzeko Helga Martinez Pallaresen “El diario de Clara” dugu. 3. Saria lortu zuen “I Concurso de Relatos Breves de la AEN” lehiaketan, lehiaketara aurkeztutako 400 etatik finalista geratu ziren 50 kontakizun gutxi gorabehera batzen dituen liburuan argitaratu zen (1). Gaixotasun mentalarekin zerikusi a duten pertsonek (paziente, senitarteko lagun edo profesionalak) idatzi dituzte Kontakizunok. Egileak Espainiakoak eta Latinoamerikakoak dira.

Lehiaketa horretara BOMSeko beste egituraren batetik ere bultzatutako beste kontakizun batzuk aurkeztu ziren. Zoritxarrez, lekurik ez da izan eta ezin izan dira aipatutako liburuan sartu, baina Lmentalaren hurrengo zenbakietan argitaratuko ditugu.

(1) Óscar Martínez Azumendi e Irantzu González Llona (Comps). Escenarios. Colección Estudios nº 50. Asociación Española de Neuropsiquiatría. Madrid, 2013. 292 pp.
O.M.

Zamudioko Ospitaleko sarreran sekulako eskultura batek agurtzen gaitu, bisitariari seguru deigarri egiten zaiona. Ohiko bisitariek badakite norena den bustoa, eta gainerakoei argituko diegu Nicolas Achúcarro bera dela, ospitaleari izena ematen dion pertsonaia bera.

Egileak, Agustín de la Herran eskultoreak, argitu zuen (Revista de la Excma. Diputación Provincial, nº 20; 1968) monumentu honen proportzioak urrunetik ikusteko pentsaturik daudela eta landaren erdigunean kokatzeko, eraikinaren aurrean, hain zuzen ere. Altuera: 3,00 metro. Egileak kontuan hartu dituela Emiliano Amann arkitekto jaunaren oharrak eta baita Jose Luis de la Herran neurozirujau jaunarenak ere; erretratuaren ondoan dagoen alegoriak giza oinazea irudikatzen baitu, eta horretan neurona itxurako forma fin batzuk daudela. Irudia osatzeko Severiano Achúcarro jaunak emandako dokumentazio jakin bat erabili duela, halaber.

O.M.

Lisa Mandel artista eta kontalari grafikoa da, Marseillan jaioa 1977an, komikiaren munduan luze aritu dena. Umeentzat umorezko gaiak lantzen zituen hasieran, eta beranduago helduentzako edukiak; esate baterako, emakume biren arteko harremana, bere istorioak jasotzen duena, hain zuzen ere. “Princesa ama a princesa” (Kraken, 2010). Ondoren “Psiquiátrico” seriea egin zuen. Horren lau emanaldietatik Astiberrik lehena argitaratu du: “Frenopático”, zeinetan Mandel amaren, aitaordearen eta bion lagunen oroitzapenetan oinarritzen den. Denek ala denek lan egiten zuten Frantziako erizaintza psikiatriko batean. Testuak islatu nahi du 60ko azken urteen eta 70ko hamarkadaren eroetxe-eredu klasikoa. Garai hartan Mandelen ama eta lankideak euren lan-bizitzaren hasierako urteetako prestakuntza jasotzen ari ziren.

(Gehiago irakurri erantsitako artxiboan)

J.Me.

80ko hamarkadan modelo eder eta ernai batek, bikini gorriz jantzita, bizkarrez eta zeharkako begirada pikaro batez, kamerari zuzenduta, iragartzen zuen aldizkari medikuetan hemorroideak sendatzeko berariazko produktu bat, lelo honekin: “Zeuk, doktore jauna eta (produktuaren izena) jakin ahal duzue neska lirain honen sekretua”.

1989ko udaberrian THMJk txantxetan erabili zuen iragarki hau gezurrezko “Almorrane”a sustatzeko, agindu berdinarekin, irudi zerbait esplizituago baten bidez eta era zertxobait zakarragoarekin, originalarekin alderaturik. Produktuak bazituen, antza denez, gaitasun homeopatikoak, erreproduzitzen baitzuen hemorroide-krisiak sortarazten zituen sintomak; baina egileak erabiltzen zuen substantziaren printzipio aktiboaren kopuru txiki-txikia, infinitesimaletik oso hurbil.

Bide batez, irudigileak – lan grafikoan eta literarioan zehar egin bezala- aprobetxatzen zuen jaurtitzeko azkon bat, ustez adiskidetsua, alboko herrialdera.

Iragarki honekin bukatzen da iragarki sorta hau. Geratzen zaigu bakarrik etorri handiko egile artistikoari eskatzea berriro arkatzari eustea eta, ia mende laurden bat beranduago, pieza berriak sortzea gure gozamenerako.

J. Me.

Luis del Olmo. El Correo. 5 febrero 2005.

Laura Alonso Pérez, Garbiñe Apraiz Urigüen, Vital Arce Echevarría, Ainhoa Bilbao Maiza, Teresa Conget Ferruz, José M. Díaz Zorrozua (J.D.), Enrique González Arza (E.G.), Eneko Gutiérrez Gómez, José Ignacio Landaluce Lauzurica, Jon Lizarraga Sobrino (J.L.), Mónica López Ortiz (M.L.), Óscar Martínez Azumendi (O.M.), Josune Martínez Magunacelaya (J.M.), Juan Medrano Albéniz (J.Me.), Laura Narro Moreno, Luis Pacheco Yáñez, Ainhoa Valenciano González (A.V.).